فریدون ایل بیگی

در " روشنگری "

مقالات رسيده
2 فوريه 2003
http://www.roshangari.com/autosite/sitedata/Dok21.htm

آخرين همسفر" ، " در رهگذار ِ باد " ، "پيغام" ، "خاطره ها" ، " تنهائی "
5 شعراز : فريدون ايل بيگی

( منتخب ِ اشعار ِ « آخرين همسفر » ، تهران ، 1344 )

آخرين همسفر


من و تنهائيم کنار ِ هم
با تمامی ِ خستگی هامان
به غروب ِ عبوس می نگريم .

با سرود ِ بزرگ ِ باور ِ خويش :
بوده ها را به بادها دادم
مانده هارا به يادها دادم
ياد ها را به باد ها دادم .

با گريز ِ حباب ِ باور ِ خويش
در غروب ِ عبوس می خوانم :
ای خدايان ِ برفی ِخودخواه
شرمگينستم از ستايش ِ خويس
رفته ام تا هر آن کجا بتوان
گامهايم نمی رود زين پيش .

در عروج ِ صداقت ِ افلاک
جمله آغاز ، ناتمامی ها .
اينک افتاده ام به درهء خاک
با تمام ِ نارسائی ها .

در يقين ِ مطلق ِ هيچ
باز تنهائی و من ... آنسوتر
چشم دوزم به چشم ِ همسفرم
- آنکه با من منست و بی من هيچ -
بينمش مهر ِ مهربانی ها
يابمش باغ ِ همزبانی ها
گويمش - زانک نيک می دانم
اينکه پايان ، نارسائی هاست - :
راستی هرچه ئی ، دروغ نئی ؟

تهران 17-5 - 42

فريدون ِ ايل بيگی : آخرين همسفر ( منتخب ِ اشعار )، چاپ ِ شاعر ، پخش از انتشارات ِ انديشه ، تهران ، 1344 - به نقل از : دفتر آشنائی ( ضميمهء بامشاد ) ، شمارهء 72 ( دورهء هفته نامه ) ، 15 شهريور 1344 . با اين پيش درآمد (باحتمال ِ زياد ، نوشتهء شاملو ) :
" آخرين همسفر " نام منتخب اشعار فريدون ايل بيگی است . فريدون ايل بيگی را کمتر بنام شاعر می شناسيم . ولی اين مجموعهء شعر او نشان ميدهد که ايل بيگی در عالم شعر نيز دستی دارد و شايستهء دستی ...
بی ترديد ميتوان گفت اکثر اشعار ايل بيگی از بسياری از اشعار ساير شعرای جوان و نوپرداز پخته تر و بهتر است و جا دارد که اورا بهتر و بيشتر بشناسيم ... "


در رهگذار ِ باد

به : پرويز شاپور


تنها
با ياد ريستن .
با ياد ِ تلخ ِ ياد به خود در گريختن .
نفرت فراگرفته نگاه و دل .
اما خاموش ماندن و نگريستن .
افسوس خوردن .
بر جای ماندن .
در پشت ِ سر دريا ، به پيش ِ رو کويری ساکت و آرام ديدن .
با دست ِ خالی
با پای ِ فرتوت
همراه ِ بسياری ِ اندوه
در خاموشی ِ بيکران ِ جادهء بی عابر ِ شب
بيهوده با فرياد ، با نجوا ، با ناله سرودن :
- ای جاده بی عابر ِ شب !
در رهگذار ِ باد
تا بيکران در چشم ِ من تصوير ِ تاريک ِ سکوت است .

- خاموش ! خاموش !

- ای جادهء بی عابر ِ شب!
در رهگذار ِ باد
من مانده ام با نامهای ِ رفته از ياد ...

- خاموش ! خاموش !

- ای جادهء بی عابر ِ شب !
در رهگذار ِ باد
من زيستم در دهشت ِ کابوس ها بسيار بسيار...

- خاموش ! خاموش !

در جادهء بی عابر ِ شب
مردی است تنهامانده با ياد
از زهرگين انديشهء بی پاسخ ِ خود شرمگين است .

تهران 3- 10 - 40

پیغام


از تن ِ دشت ِ مبتلای ِ جذام
در شبی تلخ گونه می گذرند
اين سواران ِ چابک و گمنام .
قلبشان آسمان ِ بی ابر است
روحشان پاک و ژرف چون درياست .

از نظرگاه ِ وحشيان ِ پليد :
" پايشان شوم و نغمه شان دشنام . "

همچنان تند و تيز می رانند
از شب ِ تيره تا به صبح ِ سپيد
خفتگان تازخواب بر نشده
برسانند نامه و پيغام :
" دوستان ! خواب خوش ، سپيده دميد
غنچه گل داد و باد پا به گريز
او سترون ، نه ! بود آبستن :
اينت باغ و بهار ِ شورانگيز ... "

تهران 27 - 11 - 39



خاطره ها

چه شبها ، چه شبها
ميان ِ بستر ِ آرام ِ ساحل
دل ِمن
دل ِ ديوانهء من
بسان ِ کشتی ِ دريانوردی
ز دريائی عظيم و جاودانه ...
گذر کرد ؛
بياد ِ موجهائی
- که هنگام ِ توفان -
به فرق و پيکر و پروانه اش خورد ؛
زچشمان ِ خمارم اشک افشاند .

تهران 22 - 12 - 35



تنهائی

ای کاش اعتقاد می توانستم داشت
وقتی به يک نفر - نه بيشتر - بگويم :
- " خيلی تنهايم " -
نه تنها با لبهايش ، با چشمهايش ، با خطوط ِ چهره اش ؛
بلکه حتی :
با خونش ، با رگها و مويرگهایش
به حرفم نخواهد خنديد ؛
آنوقت به او می توانستم گفت :
- " تنهائی :
از شکنجهء تحمل ِ آنکه دوست نمی داری و دوستت دارد ؛
از موريانهء تحقيری که رگهايت را می جود اما غرورت بتو فرمان ِ سکوت ميدهد :
وحشتناک تر است . "

تهران 23 -6 – 41

در " گویا "

تازه ها

4 بهمن 14:30 - سه شعر از فريدون ايل بيگی، برگرفته از "آخرين همسفر"، منتخب اشعار
http://news.gooya.com/2003/01/24/2401-h-21.php

" زندهء جاوید " ، " گریز ِ عبث " ، " اعتقاد "
سه شعر از : فریدون ِ ایل بیگی ( از منتخب ِ اشعار ِ " آخرین همسفر " ، تهران ، 1344 )



زندۀ جاوید

در برگ ریز ِ شوم ِ خزان
به ترانۀ سبز ِ بهار می اندیشم .
در سوگ ِ سرد ِ باد
به سرود ِ شاد ِ شالیزار می اندیشم .

در انجماد ِ سکوت
انعقاد ِ نطفۀ خروش را می نگرم .
در زیر ِ خاکستر ِ یاس
آتش ِ سوزانندۀ امید را می نگرم .

در زمزمۀ شوم ِ قاری ِ پیر
سنفونی ِ شاد ِ مولود را می شنوم .

گرچه ذره ذره مرده ام
و با پای ِ خوبش لحظه بلحظه بسوی ِ مرگ شتافته ام
اما هرگز خبر ِ دروغین ِ مرگ ِ ترا باور نکرده ام
زبرا به زنده بودن ِ تو
زیرا به زنده ماندن ِ تو
اعتقاد داشته ام .

برای ِ تو شعر گفته ام .
به امید ِ تو زیسته ام
به تو می اندیشم
ترا می نگرم
صدایت را می شنوم
ای زندۀ جاوید !

تهران 30 - 11 - 42



گریز ِ عبث

گسترش ِ بی نهایت ِ بشکوه
گستره ای از صراحت ِ انبوه
نیمی سرسبز
نیمی مجروح .
سبزترین سبزه و علف و نور
تا افق ِ دور .

کوپۀ خالی .
بیت ِ مکرر :
زمزمۀ سرد و یکنواخت ِ هر چرخ
ترجیع بند ِ عبث ، قصیدۀ پوچی
مرثیۀ ابتذال ، مثنوی ِ دم .
" کوپۀ خالی " خطا گفتم ، اینک
روبروی ِ من نشسته همسفرم : غم .

بین ِ راه ِ شاهی - ساری 30 - 12 - 42



اعتقاد

ای که در غروب ِ خود طلوع ِ دیگری
من ستایش ِ ترا به باد داده ام .
ای که چون شبح ، چو روح و سایه بامنی
من گریختم زتو که باگریز دشمنی .

من هزار قایق ِ نجات را بدست ِ خود
گر بموجها سپرده غرق کرده ام
( هرچه رفت ، رفت ؛ چه کرد می توان ؟ ) لیک
چشم ِ من زروشنان ِ ساحلی دمی جدا نماند
من بقدرت ِ عظیم ِ بازوان ِ خویش اعتماد داشتم .
تخته پاره های ِ نجات هیچ بود
من شناگرم : به خویش اعتقاد داشتم .

بین ِ راه ِ بندر شاه - گرگان 30 -12 42

برای آشنائی با زندگی و آثار ِ او مراجعه کنید به وبلاگ ِ فریدون ایل بیگی ، با این نشانی :
http://fereydounilbeigui.persianblog.ir


در " عصرنو "

شنبه ۵ بهمن ۱۳۸۱- ۲۵ ژانويه ۲۰۰۳
http://asre-nou.net/1381/bahman/5/filbeigi..pdf


" زندهء جاويد" ، " گريزِ عبث " ، " اعتقاد "
سه شعر از : فريدون ايل بيگی


در " عصرنو "

جمعه ۴ بهمن ۱۳۸۱- ۲۴ ژانويه ۲۰۰۳
http://asre-nou.net/1381/bahman/4/m-ilbeigi.html


توضيحی بر بخشی از کتاب ِ حسن ماسالی
( درمورد ِ " فدائیان " ، " وحدت " و " عصرعمل " )
محمد ایل بیگی


آقای ِ ماسالی در بخش ِ « مناسبات ِ سازمان ِ چريکهای ِ فدائی ِ خلق ِ ايران و گروه ِ " اتحاد کمونيستی " » ( در کتابشان بانام ِ " سير تحول ِ جنبش ِ چپ ِ ايران و عوامل ِ بحران ِ مداوم ِ آن " ، از جمله در صفحهء 40 آورده اند :
[...] اين گروه [ اتحاد ِ کمونيستی ] آثار ِ متعددی از ادبيات ِ مارکسيستی و ديدگاههای ِ انقلابيون و سازمانهای ِ چريکی دنيا ، مثل ِ " توپاماروها " ، " ماريگلا " ، " چه گوارا " ، " مير" ( از شيلی ) را ترجمه کرده ، نشر ميدادند . پس ار مدتی ، مجله ای بنام ِ " عصر عمل " نيز در پاريس انتشار دادند که در آن ، ديدگاه ها و سياست های ِ چريکی را منعکس می کردند واز مبارزهء مسلخانه حمايت به عمل می آوردند [...]


توضيحا بگويم که مترجم ِ تمام ِ کتابها و نوشته های ِ نامبرده شده در بالا فريدون ِ ايل بيگی بود . و اما در مورد ِ " عصر ِ عمل " ، تا آنجا که من ميدانم و از ديگران شنبده ام :
در زمانی که گروه ِ اتحاد کمونيستی و فدائيان در ارتباط بودند ، فريدون ( با نام ِ مستعار بهرام ) ، " خ ... " ( با نامِ مستعارِ حميد ) و محمد حرمتی پور ( با نام ِ مستعار ِ مسعود ) تصميم می گيرند که نشريه ای برای کمک به مبارزات ِ مسلحانه درايران منتشر کنند و تجربيات ِ مبارزاتی ديگر نقاط ِ جهان را در اختيار ِ مبارزان داخل بگذارند . 7 شماره تا بهار ِ55 درآمد .


اگرجه تصميم گيرنده اين سه تن بودند ، اما تمام ِ بار ِ نشريه بر دوش ِ فريدون بود : بيش ار نود درصد ِ نوشته ها و ترجمه های نشريه از اوست ( با نامهای ِ مستعار ِ : انوشه ، دهقان بهروزی ، بهرام ، سيامک آزاده ، کيوان ، بهروزی ، آذر مبشر ، بهرامی , د. بهروزی ، شمسی مقدم نژاد و ...) و تمام ِ کارهای ِ فنی ( از تايپ و تميزکردن صفحات گرفته تا صفحه بندی وتيتر گذاری – با امکانات ِ وافعا ناچيز آنزمان ) برعهدهء او بود . و چاپ ِ نشريه در چاپخانهء مخفی " خ.ک. " صورت می گرفت .
وهيچ کس هم نيست ترديدی در اين مورد داشته باشد . از جمله ، خانم اشرف دهقانی در ايميل و نمابری به من ، به تاريخ ِ 20 آپريل 2002 ، از جمله می نويسند :
با دريافت " ايميلی " که در تاريخ 17 آپريل فرستاده ايد ، از مرگ فريدون ايل بيگی ( بهرام ) مطلع شدم که مايه تاسفم گشت . همانطور که نوشته ايد، من در يک دوره درمدتی که در پاريس بودم و او بکار انتشار" عصر عمل " مشغول بود ، با وی تماس داشتم . انتشار اين نشريه که با تلاشهای بيدريغ فريدون ممکن ميگشت ، تاثير بسزائی در ارتفاء آگاهی جوانان و روشنفکران خارج از کشور در رابطه با مسايل جنبش انقلابی در سراسر جهان و بخصوص جنبش مسلخانه در ايران ايفا مينمود . [... ] تلاشهای مبارزاتی فريدون در انتشار عصر عمل ، هيچگاه از ياد رفتنی نيست . اين تلاشها جزئی از تلاشهای عظيمی ست که در جهت پيشبرد جنبش انقلابی توده های تحت ستم ما صورت گرفته و به اين اعتبار در تاريخ اين جنبش ثبت شده اند . من شخصا برای اين تاريخ و برای اين تلاشها ارزش قائلم . [...]


19 آبان 81


در " گویا "

http://news.gooya.com/2002/11/10/1011-10.php

توضيحی بر بخشی از کتاب ِ حسن ماسالی



در " اخبار روز "

• جمعه ۲۷ دی ۱۳۸۱- ۱۷ ژانويه ۲۰۰۳

http://www.iran-chabar.de/adabiyat/Filbeygi811027.htm

چوپان – شعري از فريدون ايل بيگي


در " عصرنو "

جمعه ۲۷ دی ۱۳۸۱- ۱۷ ژانويه ۲۰۰۳
http://asre-nou.net/1381/dey/27/m-ilbeigi.html

شعری از: فريدون ايل بيگی
چوپان

( از مجموعه اشعار " آخرين همسفر "، تهران، ۱۳۴۴ )
برای آشنائی با زندگی و آثار او مراجعه کنيد به وبلاگ فريدون ايل بيگی، با اين نشانی :
http://fereydounilbeigui.persianblog.ir


عم قزی جان قصه می گويد :
در سکوت دشت
می نوازد نی لبک چوپان .
نغمه ی شادی فرو ريزد
از برای گوسپندان ، نز برای خويش .
می نوازد نی لبک تا گوسپندانش
فارغ از انديشه و وحشت
تا بچرند از درون پهن دشت سبز
تا بنوشند آب
از درون چشمه های پاک
تا بياسايند زير سايه های دور از گرما
می نوازد نی که تا از روزگار خويش
قصه ها گويد برای گوسپندانش
قصه هايش گاه تلخ و گاه شيرين است
نغمه های نی لبک گوئی که می رقصد :
[ من شمارا دوست می دارم
گوسپندان عزيز من.
شاديم آنگاه ست
که ببينم سبزه زاران ، دشتهاتان از علف سرشار
چشمه و آبشخورتان پاک
در زمستان آخورتان گرم
در بهاران دشتهاتان سبز
در ميان دوزخ گرمای تابستان
سايبان شاخه های سبزتان افزون .
هرکجا خواهيدو بپسنديد
آسائيد .
هر زمان آواز بايد خواند
می خوانيد .
وحشتی از گرگ در انديشه هاتان نيست .
من چه می گويم ؟
- آنچه را شايد که بپسنديد .
من چه می خواهم ؟
- آنچه را خواهيد بپسنديد .
من شمارا دوست می دارم
گوسپندان عزيز من.
ورنه از چه می سپارم عمر
از طلوع صبح
تا غروب شام
در سکوت دشتهای از نفس افتاده و بيمار
در فروغ آفتاب گرم و آتشبار
در شبان تيره و دلگير
با لباس ژنده ، گردآلود
با " چموشی " پاره و بی تخت
خورجينی ، تکه نانی خشک
کوزه ای با آب گل آلود و بس گرم
با دلی کز دوزخ جانسوز تابستان
وز زمستان سياه و شوم پژمرده است ؟
گر لباسم ژنده و يکباره گردآذين
گر " چموشم " پاره تر يا پام بی پاپوش
خورجينم گر بيفتد در درون رود
کوزه ام گر بشکند از سنگ
گر که تابستان
هرچه آتش ريز و هستی سوز
ور زمستان
هرچه شوم و هرچه بی آزرم
دوست می دارم شمارا باز
گوسپندان عزيز من.
کی توانم آفريدن نغمه ی عشق بهاران را
کی توانم مژده آوردن:
" هر زمستان را بهاری هست "
تا نبينم خشم تابستان
تا نچشم زهر هستی سوز و غم ريز زمستان را ؟
گر که گرگی حمله آرد بر شما روزی
گر بجويم مامن امنی
گر نمانم در مصاف گرگ
گر نجنگم يک تنه باگرگ
باورتان می شود آيا
گر که با نيرنگ بسرايم
" من شمارا دوست می دارم
گوسپندان عزيز من " ؟]
نغمه های نی لبک گوئی که می گريد :
[ وه ! چه دردآلود و شرم انگيز :
گر ببينم سبزه زاران ، دشتهاتان چون کوير لوت
چشمه و آبشخورتان خشک ... يا مرداب
در زمستان آخور تان سرد
در ميان دوزخ گرمای تابستان
چتر سبز شاخه ها عريان
هر کجا خواهيد و ببپسنديد
ننشينيد
- يا نمی بايد که بنشينيد .
هر کجا آواز بايد خواند
ناگهان خاموش می مانيد .
هر کجا خاموش بايد ماند
ناگهان آواز می خوانيد .
آه ! دردانگيز تر روزی است :
گرگهای خيره سر چالاک
من به هر تقدير پير و مانده و دلگير
هر قدر کوشم برانم گرگها را باز
بنگرم افسوس ...
يک من و صد گرگ
برکشم فرياد از عمق وجود خويش:
" وه ! چه بايد کرد ؟ "
ناگهان انديشه ای چون مرگ
می دود در مغز من چون باد
لرزه می افتد به مفصل های بند استخوانم تند
- نز هراس و بيم
بل ز خشم و درد -
باز می آرد صدايم را بسويم باد :
" وه ! چه بايد کرد ؟ "]
هيچکس هم نيست
تا بگويد : " رهنورد دشت ، ای خوش باور ، ای چوپان
دل مبند اين گونه بر چند گوسپند هرزه و ترسو
بيهده مخروش
زندگيت را تبه منمای
- صحبت از بيهودگی زندگيت نيست
ناله از پفيوزی اين گوسپندان است .
آنچه را تو مهر می خوانی ، محبت نيست .
گرگها را من نمی دانم
دشمنان گوسپندانت
اين توئی ، خوش باور ، چوپان
دشمنی ها می کنی با " گوسپندان عزيز" خويش
گوسپندان را بدست گرگها بسپار
- گوسپندان تهی انديشه و تن پرور و مغرور -
چون بهر سو چشم می دوزند ، دشت و گرگ می بينند
دشت يا خالی شود از گرگ
يا ... همه دشت و دمن را گوسپندی نيست ... "
گر بگويد کس
نشنود چوپان
همچنان او می نوازد نی
قصه ها گويد برای گوسپندانش
- قصه هايش گاه تلخ و گاه شيرين است -
نغمه های نی لبک يک لحظه می رقصد
لحظه ای ديگر تو پنداری که می گريد .
عم قزی جان گوئيا خسته است .
عم قزی جان لب فرو بسته است .
- " عم قزی جان عزيز ما
قصه چوپان را امشب تمامش کن . "
عم قزی جان اشکها در چشم
می گشايد لب :
[ بچه های مهربان من !
هرچه می گفتند با چوپان :
" دل مبند بر گوسپندان
بر پليدان ، بيمناکان
نغمه ی شرين نی را
بيهده در دشت منداز
گوسپندانت
تا بخوردندو بنوشيدند
هيچ اينان نندشند جز سايه و جز خواب .
ور نباشد آن
باز اينان نندشند جز سبزه و جز آب .
نغمه ات در گوش سنگين شان
باد يا بيهوده آواز است .
آشنای درد های تو
غمگسارو مهربان يار وفادارت
اين سگ گله است .
آه ! اين سگ هم چون تو تنها ست .
گوش او بر نغمه نی ، ليک
چشمهايش می شمارد گوسپندان را
چشم می پايد که تا شايد
ناگهان يورش بيارد گرگ
او به پاس احترام تو
پاسداری می کند از گوسپندانت .
او برای تست می افتد بزير پنجه های گرگ
ورنه او ديريست نيکو می شناسد گوسپندان را
هيچ ديدی گوسپندی بشنود آواز گرگی را و نگريزد ؟
کس نمی يابی - به غير از خويش - در اين دشت
چه توانی کرد ای چوپان ؟
هان نشايد خويش را بيهوده بفريبی . "
آه ! چوپان نيک می فهمد
می شناسد آنچه می بيند
پس چرا هرگز نمی خواهد کند باور
زآنچه می گويند و می بيند ؟ ... ]
عم قزی جان قصه می گويد ...
[ در هوای گرگ و ميش يک غروب شوم
سگ غمين با زوزه ای غمناک می گويد :
- گوسپندان را و چوپان را -
" باخبر باشيد
گرگها از دور می آيند . "
لرزه می افتد به جان " گوسپندان عزيز " او
هر يکی سر می نهد يکسو
تا بجويد مامن امنی
- در دل هر دخمه ی تاريک و دور از ديدگان گرگ -
در تمام دشت - غير از برگانی خرد -
حتی گوسپندی نيست .
سگ بجا مانده است خاموش و دمش از خشم می جنبد
او نمی ترسد زخشم گرگ
- بار تنهائی چوپان تيره می دارد خيالش را -
خشمگين گردد که بيند همچنان چوپان بجا مانده است و نگريزد .
آری آری همچنان چوپان غضب آلوده برجا ابستاده چوب اندردست
می نوازد برگانی را که می لرزند
- برگانی را که ترسيدند بگريزند -
گرگها هو ... هو ... کنان در گله افتادند
گله ای نز گوسپندان
- گله ای از برگان خرد ... ]
" عم قزی جان " لب فرو بسته است .
بچه ها دست از شعف بر دست می مالند و می گويند :
" قصه چوپان چه شيرين بود !
عم قزی جان ! ... آه ! ... دارد اشک می ريزد ! "
" عم قزی جان " گوئيا خسته است .
" عم قزی جان " لب فرو بسته است .
تهران ۵ - ۵ - ۳۹




در " روشنگری "

خواندنيها
23 دی 81 ( 12 ژانویه 2003 )
http://www.roshangari.com/khandaniha/autosite/sitedata/20030112230510.html


فريدون ، دانشی که رفت ... *1

زندگينامهء فريدون ِ ايل بيگی - کوتاه و مختصر !

به نقل از وبلاگ ِ فريدون ايل بيگی . با اين نشانی :
http://fereydounilbeigui.persianblog.ir

پيشاپيش بگويم :

آنچه که در زير می آيد ، زندگينامهء فريدون ست بامدد از خاطراتم *۲ و بيشتر از ديده هايم تا شنيده هايم - فريدون عادت نداشت ، نمی خواست يا ياد نگرفته بود از خود بگويد . و هرچه را که می توان " سند " ناميد(دستنوشته ها ، نامه های ِ نوشته به دوستان يا دريافتی از آنها و ... ) را قبل از رفتنش بدست ِ آتش سپارد- به جز اندکی که در نزدِ من و در جای ِ ديگر ، به سهو يا به عمد ، فراموش کرده بود .
زندگی ِ اورا به سه دوره می توان تقسيم کرد :
1. سی و دو سالی که در ايران زيست با دوستان ِ بسيار که بيشتر دورانی بود ادبی/اجتماعی .
2. هجده سال ِ اول ِ اقامتش در فرانسه ( و 9 سالی از آن ، بعد 22 بهمن ِ57 ، با رفت و برگشت های ِ مرتب و گاه بی وقفه اش به ايران و اقامت های ِ بالنسبه طولانيش ) .
در اين دوره ، به جز با دوستان ِ جديد ( و قليل ) ، تمام ِ روابطش را با دوستان ِ قديمی ( وبيشتر ادبی ) بالکل قطع کرد . با تنها کسی که دوباره رابطه برقرار نمود احمد ِ شاملو بود .
3. دوازده سال ِ آخر ِ زندگيش توام بود بابه شک کردن بر معيارهايش ، با بازنگری ِ کامل برگذشته اش . بسياری از باور هايش را از دست داد - بی آنکه لحظه ای از " انسان ِ اجتماعی " *3 بودن بدور گردد . از قبل ميدانست ( ولی اينبار ديگر پرهيز نکرد تا ياد بگيرد که ) " ياران " هميشه يار نيستند واين همراه بود با سرخوردگی های ِ بسيار و در تنهائی ترين ِ تنهائی ها بسر بردن : بسيار داد و گيرندگان ، آنگاه که ديگر نمی خواست آنسان بدهدکه آنان خواستارش بودند ، فراموشش گردند ... بگذريم که گذشتن گويا خوبست !

م . ایل بیگی


در 17 مرداد 1317 در بندر ِ انزلی ( که در آنزمان نام ِ عاريتی ِ قلدر رضا ، يعنی پهلوی را داشت ) بدنيا آمد .
فريدون ( اولين فرزند ِ خانواده ای با هفت فرزند : سه دختر و چهار پسر ) ، سيزده سال از من، آخرين فرزند ، بزرگتر بود و بالطبع کودکی اورا نديدم و نشناخته ام ( برف را می بينم و فاخرانه می گويم : می بارد ! ) . مگر شنيده هايم از اين وآن . راويان ( از جمله مادرم و نه تنها او ) چنين می گويند : از کودکی آرام و بی آزار و گوشه گير و درخود و با حجب و حيا *4 . از نو جوانی و سالهای ِ اول ِ جوانيش هم چندان چيزی نمی دانم .

تحصيلات ِ ابتدائی و نيمی از دبيرستان را درهمين شهر گذراند و نيمهء ديگررا در دبيرستان ِ دارالفنون ِ تهران به پايان رساند . به گفتهء تمام ِ شاهدان ، از شاگردان ِ نخبه بود . در محلهء عرب ها ، در ناصرخسرو ، در اتاق ِ کوچکی ميزيست و برای ِ امرار ِ معاش وتهيهء مخارج ِ تحصيل - بدلبل ِناتوانی ِ خانواده برای ِپرداخت ِتمام ِ آنها ľ ، شبها به انواع ِ کارها ، از جمله نجاری ، می پزداخت .

با اخذ ِ ديپلم ِ ادبی ، به تعبير ِ معروف به " خدمت ِ نظام " رفت و با درجهء ستوان سومی ، در تهران و خاش ، 18 ماهی خدمت کرد . ارتش را عليرغم ِ تمايل ِ فرماندهانش برای ِ ماندن ، ترک کرد و چند ماهی در بيکاری بسر برد و همزمان با اعتراضات َ مردمی و دانش آموزان و دانشجويان و معلمان که منجر به کشته شدن ِ معلم خانعلی ( بگمانم در سال ِ 1339 ľ درجائی خواندم که درفروردين 40 بود ) و تظاهرات بنفع ِ مصدق *5 در رابطه با جريان ِ روشنفکری ای که گويا اشرف پهلوی برای ِ بدام انداختن ِ روشنفکران ِ مخالف براه انداخته بود ، دستگير شد و دو سه ماهی در زندان ِ قزل قلعه بود و در شب ِ چهارشنبه سوری آزاد گرديد .

بعد از آزادی از زندان ، باز چندماهی بيکار بود و سپس در آزمون ِ استخدامی ِسازمان ِ بيمه های ِ اجتماعی برگزيده شد و به کار در اين سازمان پرداخت .
کمی بعد خواهرم ، نسرين ، به استخدام ِ وزارتِ پست و تلگراف و تلفن درآمد و با کومک مالی ِ فريدون و نسرين ، از محلهء خانی آباد و تهرانچی ِ راه آهن به ميدان ِ ثربا رفتبم و باصطلاح شمال ِ شهر نشين شديم ! *6

بعد از دوسال ، کمی شمالی تر شديم و به محلۀ باغ ِ صبا / سليم رفتيم و از همين خانه بود که از طرف ِ سازمان ِ بيمه های ِ اجتماعی ِ کارگران ِ ايران به مدت ِ شش ماه به فرانسه فرستاده شد تادر زمينۀ بيمۀ کارگران و طرز ِ کار ِ تامين ِ اجتماعی ِ Sécurité Sociale فرانسه مطالعاتی انجام دهد . بعد از بازگشت به ايران ، گزارش ِ مفصلی تهيه کرد و در اين گزارش خواندم که يکی از پيشنهاداتش ، تغيير نام ِ سازمان ِ بيمه های ِ اجتماعی ، به سازمان ُ تامين ُ اجتماعی کارگران بود که چندی بعد جامۀ عمل به خود پوشيد و برياست ِ ادارۀ جديدالتاسيس ( ادارۀ بيمه های ِ جديد ) که باحتمال ، بنايش به پيشنهاد ِ خود ِ او بود ، برگزيده شد .

در همين ايام با فريدون ِ گيلانی جنگ ِ ادبی ِ " جگن " را بيرون دادند که از آن چهار شماره ( کتاب ) در آمد *۷ . و با همين گيلانی و حدودا در همين ايام ، کتاب ِ " نموداری از شعر ِ امروز ِ ايزان " ( معرفی ِ اشعاز ِ شاعران ِ معاصز ، همراه با چند نقد ) را چاپ کردند .

دفيفا بياد ندارم که در چه سالی ، بين ِ 42 و45 ľ احتمالا در 45 - ، در آزمون ِ سراسری ِ دانشگاهها شرکت کرد و در رشتۀ زبان ِفرانسه حائز ِ رتبۀ اول شد ( در آنزمان عکس ِ شاگردان ِ اول ِ رشته های ِ مختلف را در روزنامه ها منتشر می کردند ) . و در رشتۀ حقوق ِ قضائی هم قبول شد و همين رشته را انتخاب کرد .

در سال ِ 1344 ، کنی بعد از برگشت به ايران ، اولين دفتر ِ اشعارش را با نام ِ آخرين همسفر به سرمايۀ شخصی به چاپ رساند و پخش آنرابه عهدۀ انتشارات ِ انديشه ( خيابان ِ شاه آباد ِ سابق ) گذارد .

در سال ِ 1344 ، کمی بعد از برگشت به ايران ، اولين دفتر ِ اشعارش را با نام ِ آخرين همسفر به سرمايۀ شخصی به چاپ رساند و پخش آنرابه عهدۀ انتشارات ِ انديشه ( خيابان ِ شاه آباد ِ سابق ) گذارد .

در همين خانه و در همين سالها ، فعاليتهای ِ ادبی ِ فريدون شدت گرفت و رفن و آمدهای ِ دوستانش بيشتر و بيشتر .
واما فعاليتهای ِ ادبی فريدون ، به گفتۀ خود ِ او ، از 17 سالگی آغاز شد :
" کمتر از 17 سال داشتم که اولين شعرم در صفحات ِ " ادبی ِ ايران ِ ما " که زير نظر ِ فريدون ِ توللی اداره می شد ، انتشار يافت و حدودا در همان حوالی اولين ترجمه ام ، دو شعر از Rosnard [ ژيل رونار ] ، شاعر ِ قرن ِ شانزده فرانسه ، در " بامشاد " به سردبيری ِ شاملو ( که آن وقت ها اورا فقط به نام می شناختم ) [...] " *۸

تا آنجا که من ديده ام و می دانم ، نوشته ها ( نقد ِ ادبی ) ، اشعار و ترجمه های ِ بيشماری *9 را در نشريات ِ مختلف ، از جمله در : ايران ِ ما ، بامشاد ، فردوسی ( به سردبيری ِ شاملو و بعدها محمود ِ عنايت و کمنر يا اصلا در دورۀ عباس ِ پهلوان ) ، آسيای ِ جوان ، ماهنامۀ اطلاعات ( به سردبيری ِ شاملو ) ، کتاب ِ هفته ( بيشتر در دوران ِ شاملو و محسن ِ هشترودی و کمتر يا اصلا در دوران ِ علی اصغر ِ حاج سيد جوادی ) ، انتقاد ِ کتاب ، هنر و سبنما ، آژنگ ( مسئول ِ بخش ِ ادبی فرهنگ ِ فرهی ) ، بازار ( بعدها با نام ِ سايبان و هردو زير ِ نظر ِ محمد تقی ِ صالح پور ) ، آرش ( در دوران ِ اسلام ِ کاظميه و شايد هم در دوران ِ سيروس ُ طاهباز ) ، ّبارو *10 ، خوشه ، نگين ( عنايت ) و ... گاه بانام ِ مستعار ِ ف. (الف ) شاهين ، گاه بی نام و در اکثر ِ موارد با امضای ِ فريدون ِ ايل بيگی منتشر کرد .

تا زمانيکه خوشه در می آمد ، تمام ِ بعد از ظهر ها و بخشی از شبهايش را ، بعد ار کار ِ روزانه اش در بيمه های ِ اجتماعی ، در همکاری با شاملو در دفتر ِ خوشه ( پشت ِ بهارستان ، نزديک به سازمان ِ برنامه ، کوچۀ صفيعليشاه ؟ ) ميگذراند و هرگاه که مدرسه نداشتيم ، مرا و يا برادرم ، حسين را با خود می برد .

ترجمۀ مرديکه به شيکاگو رفت از ريچارد رايت را انتشارات ِ اشرفی ( باحتمال ِ زياد دز سال ِ 45 ) بيرون داد و سقراط ِ مجروح از برشت ( ترجمه : تقرير از هوشنگ ِ ازبيجاری ، تحرير از فريدون ِ ايل بيگی ) را در سال ِ 48 انتشارات ِ پيام . پيش از ترک ِ ايران ، جنوب ( بگمانم از ژولين گرين ) و عنکبون ( از هانری ترويا ) را در اختيار ِ انتشارات ِ بامداد قرار داد و اين انتشارات حتی در صفحات ِ داخلی ِ کتابهايش ، خبر از " بزودی منتشر می شود " شان ميداد و من نمی دانم که بالاخره آنها را چاپ کرد يا نه .
در سال ِ 46 , کمی پيش و لختی بعد از جنگ ِ ؤوئن ِ 67 اعراب و اسرائيل ، شبها ، بعد از اتمام ِ کارش در بيمه های ِ اجتماعی ، در سرويس ُ خارجی ِ کيهان مطالب ِ زيادی را ترجمه کرد و بی نام منتشر کرد ( تعدادی از دستنوشته ها را در اختيار دارم ) .

دراين سالها ، تقريبا با اکثر ِ کسانی که در شعر و ادب سرشناس بودند ، اگر نه دوستی ، لااقل آشناوی داشت . غالبا آنهارا در کافۀ نادری ، کافه فيروز ( که روز های ِ محفل ِ آل ِ احمد و روزهای ِ محفل ِ شاملو راداشت و صاحب يا گارسونش پير ِمرد ِ ارمنی ِ بشاش و چه شکلات های ِ گرم و نابی داشت ! ) و شبها در هتل ِ مرمر می ديد و يا به خانه مان می آمدند *11 .

در سال ِ 1349 ، تنها با پانصد تومان ، بی آنکه آشنائی در فرانسه داشته باشد و يا جائی برای ِ زيست و کاری برای ِ گذران ِ زندگی ، راهی ِ اين کشور شد و از اينجا دورۀ دوم ( يا تازۀ ) زندگی ِ او آغاز می شود ...

از اين دوره ، گفتنی بسيار بسيار ست که نه جايش اينجاست و نه زمانش اکنون !

پايان ِ موقت

*1. اين عنوان ، برداشت ِ آزادی ست از لبريختهء شمارهء ۳۹ يدالله رويائی ، آنجا که می گويد : " در آب دانشی ست / وقتی که می رود ... " ( لبريخته ها ، انتشارات ِ نويد ِ شيراز ، چاپ ِدوم ، 1371 ، ص 49 ) .
*2. وقنی که می گويم " با مدد از خاطراتم ... " ، اين بدان معناست که تحقيقی تاريخی و متکی بر داده ها و موازين علمی نيست ؛ خاطره ، گاه ، بامرور ِ زمان " می لنگد " و بهمين خاطر در بسياری از موارد " بگمانم " می آورم - چراکه ممکنست که نام ِ افراد و اماکن و يا سال ِ وقايع را بدرستی نيآورده باشم .
*3. در نامه ای به دوستی به تاريخ ِ 22 ژوئن ِ 1998 می نويسد : " ... من که توفانها را پشت ِ سر گذاشته ام ، نمی دانم چرا به اين امواج ِ کوچک اشازه می کنم . اصلا نمی دانم چرا از خود سخن می گويم - از اين " من " که ذرهء ناچيزيست در مقابل ِ عظمت ِ جهان ِ هستی . آنچه برمن می گذرد [...] درمقابل ِ آنچه به تعداد ِ بيشماری از انسانها می گذرد ، قطره ايست در مقابل ِ يک اقيانوس :
گراز محنت ِ ديگران بی غمی / نشايد که نامت نهند آدمی
پوسته هارا که کنار بزنی اين چيزيست که به گمانم مادر گذشته می جستيم ( برخی براستی و محک ِ تجربه نشان داد که بسياری به دروغ - همان داستان ِ با طناب ِ پوسيده به ته چاه رفتن ) و من هنور ، نه از آن طريق ِ به بن بست رسيده [...] ، به گونه ای ديگر ، در جستجوی ِ آنم . درمقابل ِ سرنوشت ِ ديگران بی تقاوت نبودن ، آدم شدن . "
*4. واين صفات را تا آخر ِ عمر داشت . اين را فقط نزديکانش نمی گويند ، حتی دوستان ِ دور و نزديکش می گويند . ار جمله : " حس ِ من نسبت به فريدون خيلی بيشتر از آن چيزهائيست که تعريف پذيرند . گاهی اوقات نگفتهء چيزها بيشتر از گفته شان حرف می زنند . شرافت و حجب اورا ( بخصوص اين آخری را ) دور و بری های ِ ما در آن زمان نداشتند ويا لااقل به آن اندازه ها نداشتند . " ( از نمابر ِ آقای ِ يدالله رويائی به من به تاريخ ِ 12 نوامبر 2001 ) . ويا در نامهء بی تاريخ ِ يکی از دوستانش - حوالی ژوئيهء 1998؟ - ، می خوانيم : " [...] ترا به خودت ، به گذشته ات ، به کارهايت و به صميميت و صفايت ارجاع [می] دهم . برای ِ من تو از همان معدودی هستی که زندگی بخاطرشان می ارزد - تک چراغ هائی در ظلمت ِ فراگير . "
*5. کلاس ِ دوم با سوم ِ ابتدائی بودم وبخوبی بياد دارم که اگرچه مرکز ِ تظاهرات در ميدان ِ بهارستان بود ، اما تا محلهء ما ، شاهپور/راه آهن هم آمده بود - با اين شعار ِ اصلی : " با خون ِ خود نوشتم : يامرگ يا مصدق ! "
*6. در همين خانه بود که شاملو ، درپی ِ مشکلانی بعد از جدائی ازهمسر ِ دومش ، سه چهار ماهی باما زندگی کردو هرگز از خانه بيرون نميرفت و اين ، اگر اشتباه نکنم ، همزمان بود با 15 خرداد42 . فريدون در سال ِ 39 با شاملو آشنا شد و اين آشنائی به دوستی ِ عميقی گرائيد . به مدت ِ بيش از 10 سال از تمام ِ دوستان ِ ادبی ِ قديمی اش ، از جمله شاملو ، فاصله گرفت و تنها در سالهای ِ 60 بود که روابط ِشان دوباره برقرارگرديد . فريدون در نامه ای به " احمد ِ عزيز " ، به تاريخ ِ 22 ژوئن 1998 ، از جمله چنين نوشت : " وه ! چه دورانی گذشت . تو و من هم زنجير بوده ايم ، و دو قرباتی ِ سرنوشت [...] بعد از لسان الغيب ، حافظ ، گمان نمی کردم که کسی بتواند در زبان ِ فارسی معجزه کند . مدتهاست که ميدانم اشتباه کرده ام : حافظ ِ زمان ، معجزه گر ِ جديد ِ اين زبان ، نامش احمد ِ شاملو ست "
و شاملو ، در کتاب ِ " لورکا ، ترانه های شرقی و اشعار ديگر ، ترجمهء احمد شاملو ، سازمان انتشاراتی ، فرهنگی و هنری ابتکار ، چاپ اول 1359 " را اين گونه برای ِ فريدون امضاء کرد : " برای فريدون عزيز ، رفيق هميشه . 19.11.59 "
*۷. فريدون ِ گيلانی ، بعد از سال ِ 57 ، يک کتاب ِ ديگر ( همراه با آربی آوانسيان ، سعيد ِ سلطانپور و ناصر ِ رحمانی نژاد ) از " جگن " را منتشر کرد .
*۸. به نقل از نامۀ به تاريخ ِ 22 مه 1997 فريدون به " ژ " و " ب " ( از دوستان ِ خيلی خوبش که فريدون به شدت به آنها علاقه داشت ) .
*9. از جمله از : پل والری ، آندره ژيد ، آندره بروتون ، شارل بودلر ، سارتر ، آلبر کامو ، چخوف ، ژيل رنار ، فرانتس کافکا ، لورکا ، روبر مرل ، ريچارد رايت ، ماکس برود ، مارتن دو گار ، تادوش نوواکوفسکی ، مالارمه ، داستايوسکی ، تولستوی ، ژولين گرين ، ادگار آلن پو ، بالزاک ، هانری ترويا ، آراگون و بسياری نامهای ِ آشنا و نا آشنا ...
*10. گردانندگان ِ اصلی بارو ، شاملو ( با = بامداد ) و ( رو = رويائی ) بودند ، اما فريدون از ابتدا تا انتها ( سه شماره بيشتر در نيآمد ) و گام به گام با آنها بود و بنوعی کاری سه نفره بود .من خود شاهد بودم که برای ِ در آوردن ِ شمارۀ اولش ، سه شبانه روز نخوابيدند و بعد از اينمدت ، برای ِ استراحتکی ، يکی دو ساعته ، به خانۀ ما آمدند .
رويائی خوشبختانه در ميان ِ ماست و اگر گفته ام برخلاف ِ واقعيت است می تواند توضيح بدهد . ( بعد از نوشتن ِ اين مطلب ، از آقای ِ رويائی از طريق ِ نما بر ( فاکس ) درخواست کردم تا نظز ِ خودرا بگويند و بقول ِ معروف " تنها به خانۀ قاضی " نرفته باشم . جواب ِ ايشان را در اينجا می آورم : " در مورد ِ بارو و همکاريهای او نظر ِ شما درست است . ولی چون نسخه های ِ بارو دراينجا ندارم يادم نميآيد به مطالبی که فريدون همکاری کرده بود اشاره کنم . "
*11. از کسانی و نامهائی که بيادم مانده است ( نامهای ِ با حروف ِ درشت ، کسانی بودند که مرنب و گاه هر شب و هر روز ، و مابقی بندرت يا کمتر : ) منوچهر ِ آتشی ، نصرت ِ رحمانی ( که با خط ِ زيبايش - لااقل از نگاه ِ کودکانه ام - ، بروی ِ ديوار ِ گچی ِ اتاق ِ فريدون ، اين گفنۀ سارتر از کتاب ِ دستهای ِ آلوده را نوشته بود : " آلوده تر از دستهای ِ آلوده ، دستهای ِ شسته از همه چيز است ! " ) ، احمد ِ شاملو ، مظفر و يدالله رويائی ، محمود کيانوش ، جسن ِ قائميان ، صفدر ِ تقی زاده ، محمود ِ عنايت ، غلامحسين ِ ساعدی ، بهرام ِ اردبيلی ، پرويز ِ شاپور ، ( و شايد سزوس ِ طاهباز ، اسلام ِ کاظميه ، نجف ِ دريا بندری ) ، فريدون ِ گيلانی ، نوذر ِ پرنگ ، روستا باختری ( نويسندۀ افغانی ِ مقيم ِ ايران در آنزمان و اکنون در آلمان ) م. آزاد ، منوچهر نيستانی و بسياری نامهای ِ ديگر ...
2003.01.12 23:05



در " عصر نو "

جمعه ۲۰ دی ۱۳۸۱- ۱۰ ژانويه ۲۰۰۳

http://asre-nou.net/1381/dey/20/zendeginame.pdf


زندگی نامه فريدون ايل بيگی
( کوتاه و مختصر )

در " روشنگری "

خواندنيها
23 دی 81 ( 12 ژانویه 2003 )

http://www.roshangari.com/khandaniha/autosite/sitedata/20030112230954.html

در " عصر نو "

پنجشنبه ۱۹ دی ۱۳۸۱- ۹ ژانويه ۲۰۰۳
http://asre-nou.net/1381/dey/19/m-mosafer.html

مسافر
و دو شعر ديگر

فريدون ايل بيگی

به نقل از : وبلاگ ِ : http://fereydounilbeigui.persianblog.ir

( از منتخب ِ اشعار " آخرين همسفر " ، تهران 1344 )

به : آيدا و احمد شاملو

[ فریدون در سال ِ 39 با شاملو آشنا شد و این آشنائی به دوستی ِ عمیقی گرائید . به مدت ِ بیش از 10 سال از تمام ِ دوستان ِ ادبی ِ قدیمی اش ، از جمله شاملو ، فاصله گرفت و تنها در سالهای ِ 60 بود که روابط ِشان دوباره برقرارگردید . فریدون در نامه ای به " احمد ِ عزیز " ، به تاریخ ِ 22 ژوئن 1998 ، از جمله چنین نوشت: " وه ! چه دورانی گذشت . تو و من هم زنجیر بوده ایم ، و دو قرباتی ِ سرنوشت [...] بعد از لسان الغیب ، حافظ ، گمان نمی کردم که کسی بتواند در زبان ِ فارسی معجزه کند . مدتهاست که میدانم اشتباه کرده ام : حافظ ِ زمان ، معجزه گر ِ جدید ِ این زبان ، نامش احمد ِ شاملو ست " . و شاملو ، در کتاب ِ " لورکا ، ترانه های شرقی و اشعار دیگر ، ترجمهء احمد شاملو ، سازمان انتشاراتی ، فرهنگی و هنری ابتکار ، چاپ اول 1359 " را این گونه برای ِ فریدون امضاء کرد : " برای فریدون عزیز ، رفیق همیشه . 19.11.59 "

تا زمانیکه خوشه در می آمد ، تمام ِ بعد از ظهر ها و بخشی از شبهایش را ، بعد ار کار ِ روزانه اش در بیمه های ِ اجتماعی ، در همکاری با شاملو در دفتر ِ خوشه ( پشت ِ بهارستان ، نزدیک به سازمان ِ برنامه ، کوچۀ صفیعلیشاه ؟ ) میگذراند و هرگاه که مدرسه نداشتیم ، مرا و یا برادرم ، حسین را با خود می برد .
و این همکاری هارا با بارو هم ادامه داد : گردانندگان ِ اصلی بارو ، شاملو ( با = بامداد ) و ( رو = رویائی) بودند ، اما فریدون از ابتدا تا انتها ( سه شماره بیشتر در نیآمد ) و گام به گام با آنها بود و بنوعی کاری سه نفره بود .من خود شاهد بودم که برای ِ در آوردن ِ شمارۀ اولش ، سه شبانه روز نخوابیدند و بعد از اینمدت ، برای ِ استراحتکی، یکی دو ساعته ، به خانۀ ما آمدند .
رویائی خوشبختانه در میان ِ ماست و اگر گفته ام برخلاف ِ واقعیت است می تواند توضیح بدهد . ( بعد از نوشتن ِ این مطلب ، از آقای ِ رویائی از طریق ِ نما بر ( فاکس ) درخواست کردم تا نظز ِ خودرا بگویند و بقول ِ معروف " تنها به خانۀ قاضی " نرفته باشم . جواب ِ ایشان را در اینجا می آورم : " در مورد ِ بارو و همکاریهای او نظر ِ شما درست است . ولی چون نسخه های ِ بارو دراینجا ندارم یادم نمیآید به مطالبی که فریدون همکاری کرده بود اشاره کنم . "
در تماس ِ تلفنی ای که با خانم آیدا , یکسال بعد از رفتن ِ فریدون داشتم ، ازجمله گفتند : « فریدون برای ِ من یک برادر بود ... » - م. ایل بیگی]


در دشتهای ِ خالی و خشک و گداخته ،
مرد ِ مسافری
با کوله بار ِ درد
با توشهء سرود
تنها براه بود .

با آسمان ِ تیره و از اختران تهی
با باغ های ِ خالی از سبزه ، از گیاه
با کوچه های ِ تیره و باریک
با چشمه های ِ خشک
با ریگ های ِ بیابان
با باد ، برف ، باران
با ابر ، کوه ، دریا
با اشک ، مهر ، توفان
با نغمه ، با سرود
با آنچه بود ، نیست
با آنچه نیست ، بود
نجوای ِ تلخ داشت .

می رفت باز ، در پس ِ خود هرچه دوست داشت
برجای می گذاشت .
با چشمهای ِ کور
با گوشهای ِ کر
می رفت خوبشتن را در خویش گم کند .
می رفت ، بود دگر یکسان :
گل ، با شکوفهء لبخندش
پائیز ، با ترانهء گلریزش
خورشید ، با درخشش ِ شورانگیز
شب ، با گرانی ِ دردآلود ...

در نیمه راه ِ دشت
اندیشه ای دوید در او چون برق .
یکدم درنگ کرد .
رفت و درنگ کرد .
رفت و درنگ کرد .
برگشت .

از نیمه زاه ِ دشت
مرد ِ مسافری
باکوله بار ِ درد
با توشهء سرود
تنها براه بود .
برگشت ...
ماند و مرد .

تهران 19- 9 - 39


در " روشنگری "

خواندنيها
23 دی 81 ( 12 ژانویه 2003 )


http://www.roshangari.com/khandaniha/autosite/sitedata/20030112231444.html

در " عصرنو "
پنجشنبه ۱۹ دی ۱۳۸۱- ۹ ژانويه ۲۰۰۳
http://asre-nou.net/1381/dey/19/m-mosafer.html

مرثیه ای از برای ِ هیچ

به : فیروز سیف الله زاده

[ این شعر هم , به گمانم - بی هیچ شک وشبهه - از حزب ِ توده و برباد دادنِ آرزوهای ِ یک نسل سخن می گوید ... و اما فیروز ؟ از همدوره ایهای فریدون بود ، در سالهای ِ 30 ، در دارالفنون و بعدها همدوره ای من شد ، در سالهای ِ 50 ، در دانشگاه - ودر این میانه و بعدها ، معلم . - م. ایل بیگی ]



از راهی بس دراز بهم رسیده ایم ،
........................................
واکنون درمقابل ِ من ایستاده است .
به چشمهای ِ زبان بریدهء من که در آن :
نه خشم هست ، نه مهر ؛
نه کینه هست ، نه قهر ؛
می نگرد .

اگرچه سالها همسفر بوده ایم
ودرآغاز از یک نقطه حرکت کرده بودیم
ازکوره راهها ، دشتها ، کوهها ، و رودخانه ها گذشته بودیم و به شاهراه نزدیک می شدیم
هردو بیک اندازه عطش ِ سوزندگی ِ آفتاب ِ داغ ِ دشتها و بیابانها را احساس کرده بودیم
هردو بیک اندازه راههای ِ ناهموار را کوبیده بودیم
آری ، هردو باهم براه افتادیم
هردو باهم سفر کردیم
هردو باهم عطش ِ سوزندگی ِ آفتاب ِ داغ را تحمل کردیم
هردو باهم کوره راهها ، دشتها را درنوردیدیم
ولی آنگاه ... که بشاهراه نزدیک می شدیم
توفانی آنچنان بپاخاست که نه تنها شاهراه را گم کردیم
بلکه کوره راه ِ در آغاز سفر به سهولت بازیافته رانیز دیگر نیافتیم .
............................
و تا چشم گشودم اورا یافتم
که همچون من،شمشیری ازعقب به کتفش فررفته، درکنار ِ من زخمی وخون آلودفرودافتاده است؛
ودرحالی که خونش برزمین دلمه بسته بود .
تازه فهمیدیم که خود نخواستیم براین جاده کشانده شویم
چاره ای جز این نبود .
همهء راهنمایان جاده ها وراه بلدان شاهراهها را درمیان خود یافتیم ،
ودیگر یقین کردیم که بدنبال ِ سراب راه نیافتاده بودیم تادرکویری بی آب و خشک افتاده باشیم .

گروهی براه افتادند
بدون ِ آنکه بگویند بکجا میرویم
و حتی ...
قبل از آنکه بپرسیم :
به کجا میروید ای راه بلدان ِ گم کرده راه !
وآنچنان گریختندکه گوئی آن لحظه ای که براه افتادند نطفهء گریز نیز دردرونشان بسته شده بود
عده ای دیگر که خونشان برخاکی که عزیز می داشتند دلمه بسته بود، برجای ماندند
وعده ای نیز دستهایشان را بسوی ِ آسمان بلندکرده واز «خداوند ِ بزرگ » طلب ِاستغفارمی کردند؛
تا گناه ِ بزرگشان را که در آغاز ثوابی بزرگ بود ، ببخشاید .

او ،
که اکنون در مقابل ِ من ایستاده است
ودر چشمان ِمن می نگرد تاگذشتهءمان را بیادم بیاورد ،
درآن لحظه
- که دستهایش را بسوی ِ آسمان بلندکرده بود -
نیز ، به من نگریسته بود ،
ولی شمشیرش را از نیام بیرون کشیده بود
- شمشیری که از عقب به کتفش فرو رفته بود -
و بر بالای سرم که همسفرش بودم
برافراشته کرد .
در چشمهایش موج ِ خشم می دوید .
من هم در آن لحظه به چشمش نگریسته بودم
نه به خاطر ِ آنکه بیادش بیآورم که همسفرش بوده ام
بلکه ؛ به خاطر ِ آنکه باتحقیری ِ تیزتر از شمشیرش به او بگویم :
« با آنکه همه چیز را از دست داده ام
تو نیز چیزی باز نخواهی یافت .»

سالها ازآن روز می گذشت .
دیروز ،
همینکه درمقابل ِ من ایستاد
درآغاز گمان بردم که جائی اورا دیده ام
نگاهش هرلحظه آشناتر می نمود ؛
و ،
سرآخر اورا بازشناختم .
درچشمش نگریستم
نه به خاطر ِ آنکه اکنون در آن موج ِ خشم نمی دوید
نه به خاطر ِ آنکه گذشته مان را بیادش بیآورم
ونه به خاطر ِ آنکه دستهای ِ چشمش تهی و خالی بود
تنها
به خاطر ِ آنکه بگویم :
« گرچه من همه چیز را پاک باخته ام
دیدی که تو نیز چیزی نیافته ای ! »
بندرپهلوی 31 - 4 – 39

در " عصرنو "

پنجشنبه ۱۹ دی ۱۳۸۱- ۹ ژانويه ۲۰۰۳
http://asre-nou.net/1381/dey/19/m-mosafer.html

نفرت

در " گویا "

تازه ها
17 دي 15:10 - نفرت، شعري از فريدون ايل بيگي
http://news.gooya.com/2003/01/07/0701-ff-10.php

نفرت
شعری از : فریدون ایل بیگی

[ مخاطبان ِاین شعر ، به گمانم ، حزب ِ توده و واداده گانش هستند . یاس و نا امیدی آن دوران را خیلی ها - از جمله من - بیاد دارند و داریم - بویژه در دنیای ِ ادب . فریدون ، بعدها ، شوق ِ زندگی را بافعالیت های ِ گسترده اش در فضای ِ سیاسی ِ سالهای 50 ، دوباره باز یافت و ثمرهء این شوق ، نوشته ها و کتابها ونشریات ِ بیشمار ست - با نامهای ِ مستعار ِ بسیار . بعد از آمدن ِ « بختک ِ » جدید ، شور ِ مبارزه دراو بسیار بود ... وتنها درآخرین سالهای ِ زندگیش ، اوی ِ یقول ِ خودش « از درون صدمه دیده » ، نگاهی دیگر یافت ورجعتی به دنیای ِ یاس ... م.ایل بیگی ]

برای ِ آشنائی با زندگینامه و آثار ِ فریدون ، مراجعه کنید به وبلاگ ِ : فریدون ایل بیگی
با این نشاتی :
http://fereydounilbeigui.persianblog.ir

هرشب که می افتم درون ِ بستر ِ خویش
خواهم نبینم آفتاب ِ کینه جو را
هرکس بدل می پروراند آرزوئی
من ، می کشانم لاشه های ِ آرزو را .

هرکس که می خیزد سحر از بستر ِ خویش
شوقی ، امیدی ، یا خیالی در سر ِ اوست
یا با سرابی می فریبد خویشتن را
یا خون ِ سرخ ِ زتدگی در پیکر ِ اوست .

من با کدامین کوشش و نیرنگ و پندار
از خواب خیزم بگذرانم زندگی را ؟
گیرم فریب ِ تازه ای در خون ِ من رست
آخر چه سازم این غم ِ درماندگی را

اندوه ِ من تنها زمرگ ِ آرزو نیست :
بال و پر ِمرغ ِ فریب ِ من شکسته
آوخ کبوترهای ِ برزخ آفرینم
بگریختند از بام یک یک ، دسته دسته .

خون ِ من اکنون تیره چون قیر ِ مذاب است
شوق و امید و آرزو ... دیری ست دیری ست
کوچیده اند از نیمه ویران خانهءِ دل
دانم که این رفتنشان را آمدن نیست .

از آنچه با من بوده اکنون مانده برجا
شعر و کتاب و نفرت و غمهای ِ انبوه
روزی کتاب ار غمگسار ِ هستیم بود
امروز در خونم چکاند زهر ِ اندوه .

سنگ ِ صبورم بوده ار روزی سرودم
امروز افسوس
ترکیده و پاشیده از هم ،
یا طاقتش کمتر زسنگ دیگری بود
یا آنکه سنگین بوده بار کوه ِ ماتم .

اکنون منم بیزار از هرکس زهرچیز
بیزارم از آن کس زراه ِ رفته برگشت
یا آنکه از پس کوچه های ِ تیره بگریخت
ندروده باغی را ، گیاه ِ دیگری کشت .

بیزارم از آن کس چو شادی را گران یافت
بال ِ پرستوی ِ قشنگش راشکسته
طاووس خودرا بال بگشوده است و هر روز
چون غنچه ای بربستر ِ یک شاخه رسته .

بیزارم از آن کس که بر مرداب دل بست
بی اعتنا برآب ِ پاک ِ چشمه مانده
دست ِ نیازوچشم ِ او برآسمان ست
هرسو که بادش می برد ، زآن سوست رانده .

بیزارم از مرغی که ترک ِ آشیان گفت .
بیزارم از بومی که بر ویرانه دل بست .
بیزارم از بلبل که پیمان بست با باغ
تا باغ خالی دید هر پیوند بگسست .

بیزارم از طاووس ِ رنگین .
از کبک ِ سر در برف برده .
از بلبل ِپیمان شکسته .
رعدی که غریده ست یکدم ، زودمرده .

بیزارم از امید ، از یاس
از آرزو ، ازعشق ، از شرم
ازآنکه می لولد میان ِ خاروخاشاک
وزآنکه می خوابد درون ِ بستر ِ نرم .

ازبوتهء خشم
از ابر ِ نفرین
از چشمهء مهر
از کوه ِ تحسین .

بیزارم از هرکس ، زهرچیز
ازهرکه امیدی به دل می پروراند
وزهرکه نومیداست و معلون است و مطرود
غمگین نشیند تاکه مرگش وارهاند .

بیزارم از هرکس که پاکش می شمارید
وزهرکه درچشم ِ شما خوارست و ناپاک .
از زندگی واز زمین ، ازکرگ وانسان
از آسمان واز خدا ، پژواک ! پژواک !

تهران 3 - 4 – 39


در " گویا "

تازه ها

16 دی 17:40 - برف می بارد ويخ بسته هوا ... شعری از فريدون ايل بيگی
http://news.gooya.com/2003/01/06/0601-h-01.php
برف می بارد و يخ بسته هوا...
شعری از : فريدون ايل بيگی

به نقل از وبلاگ ِ: « فريدون ايل بيگی " با اين نشانی :
http://fereydounilbeigui.persianblog.ir

نامه – شعرنگاری ِ جمشيد و فريدون را ، در مورد برف و يخ ، در گويا خواندم . به ياد ِ فريدون ِ خودم افتادم و شعری ازاو درهمين زمينه ها – ودر چهل و دو سال ِ پيش – گويا ما هنوز هم دوره می گرديم و دوره می کنيم ! برايتان ميفرستم – خود دانيد ...
محمد ايل بيگی

افسانهء باد و سرگذشت ِ باد

شعری از فريدون ِ ايل بيگی ( ازمنتخب ِ اشعار ِ " آخرين همسفر " ، تهران ، 1344 )

در "عصرنو "

دوشنبه ۱۶ دی ۱۳۸۱- ۶ ژانويه ۲۰۰۳

http://asre-nou.net/1381/dey/16/m-ilbeigi.html

افسانهء باد و سرگذشت باد
شعری از فريدون ايل بيگی ( ازمنتخب اشعار " آخرين همسفر " ، تهران ، ۱۳۴۴ )

به نقل از وبلاگ : « فريدون ايل بيگی " با اين نشانی :
http://fereydounilbeigui.persianblog.ir

برف می بارد و يخ بسته هوا .
سخت بسته است در و پنجره ها .
نه فغانی است بجز نالهء رعد .
نه خروشی است بجز غرش باد .
- ناله گر هست چنان کوتاهست
کايچ نتراود بيرون زاتاق -
دردل هر آواز
غرش باد چنان بيم و هراس افکنده ست
که عبث پندارد هر فرياد
دردل شام چنين سرد و سيه می ماسد .
باد ميغرد :
" کيست کز وحشت سرمای چنين طاقت سوز
بتواند که برون آيد از کلبهء خويش ؟ "
پاسخ باد :
سکوت است ، سکوت !
باد از ترس که افکنده به دلها شاد است
نرم تر می گويد :
" آی سرمازدگان
مصلحت نيست دراين سرما شب
که برون آئيد از کلبهء تان . "
پاسخش باز :
سکوت است ، سکوت !

منقل کرسی افتاده به يک گوشه ، هوا يکسره مسموم شده است
از دم و دود زغال .
کودکان رنجور
زير کرسی گرسنه در خواب .
فارغ از انديشه .
غمشان نيست : که بيرون سرماست .
غمشان نيست : پدرشان که زسرماست نشسته به اتاق .
در گمانشان نرود : اينکه هوا مسموم است .
غرش باد هرآنقدر زمخت
نفکند هيچ بدلشان وحشت .
وه ! چه زيباست هنوز :
شاخهء زرد هراس
سايه ننداخته بر چهره شان .
وه ! چه زيباست هنوز :
گردو خاکی ننشسته است به آئينهء انديشه شان .
وه ! چه زيباست هنوز :
يک عروسک همهء خوشبختی عالم بدلاشان ريزد .
وه ! چه زيباست هنوز :
هرچه را دوست بدارند ، بگويند که :
" می خواهيمش ! "
هرچه گر کينه برانگيزد در سينهء شان
- گر همه کس گويد : شيرين است ،
گر پدرشان بزند ،
گر که پاهاشان بر چوب فلک بسته شود ،
حرفشان ليک يکی ست -
اشک می ريزند ، اما می گويند :
" ما نمی خواهيمش ! "

.................................

اينهمه زيبائی
حيف ، صد حيف و دريغ
تا برون آيند از کلبهء شان :
باد ، غولی است هراس آور و شوم
افکند لرزه به جان و تنشان .
شاخهء زرد هراس :
سايه اندازد برچهر شان .
گردآلود شود : شيشهء اندبشهء شان .
آب خوشبختی شان : نقش سرابی گردد .
هرچه را دوست بدارند ، بگويند :
" نمی خواهيمش ."
- ياکه خاموش نشينند ، نگويند سخن -
هرچه گر کينه برانگيزد در سينهء شان ،
- گرهمه خون و رگ و پی شان گويد : تلخ است ،
گر پدرهاشان پرسد بامهر ،
گر بدانند شما نيز چو او تنهائيد -
در نهان اشک بريزند ، به ظاهر گويند :
" ما که می خواهيمش . "

داد از اين باد که درهم شکند
هر درو پنجره را .
ای بسا صخره جدا کرده ز کوه .
ای بسا شاخ تنومند درختان بشکست .
چه درختان بشکست !
وچه گلهای دل انگيز که پرپر کرده است .
وچه برگان نشاط آور سبز
که زخشمش شده زرد .
آسمان شفاف
شده است همچو مس زنگ زده .
هرچه گل بود و باغ ،
هرچه سبزی و درخت ،
زير پای غضبناک خزان خرد شده است .
آنهمه چلچله بوده است و پرستوی به باغ
هرطرف بنگری اکنون ، حتی :
اثری نيست به جای ؛
ليک ، اما ، اما ...
روی هر شاخ درخت ،
روی هر دامن دشت ،
روی ديوار ، لب بام ، سر هر ايوان ،
سر هر کوی و گذار
تا بخواهی - دريغا ! - زياد است کلاغ .
پيرمردی می گفت :
" دوش من برده بسی بار زمستانهارا .
آه دبدم چه زياد :
شب و سرما و يخ و باران را .
ليک هرگز نديدم همه عمر :
باد ، اينگونه غضبناک و پليد و بی شرم
که بريزد بدينگونه درختان را ، برگ
که بکارد بدينگونه به دلها ، وحشت
بشکند بال پرستو هارا
سبز را زرد کند
زردها را بنماياند سرخ ...
هرچه گوئيد به سرمازدگان :
باد ، تنها باد است
هيچی اش نيست بدست
سوزش باد کم از نيم دم است
غرش باد چو باد ... است
بدر آئيد از آن تيره اتاق
زآن هوای مسموم ...
پاسخشان چه درد آلود است " :
[" گوشمان نشنود ايچ .
چشممان ننگرد ايچ .
ما همينجا مانيم .
برف می بارد سخت .
باد می راند چست .
قايق وحشت بر درياها .
ما توانيم بمانيم در اينجا همه عمر
- آه ! گويند که بيرون سرماست -
ليک ، هرگز نپسنديم که باد
برسر خشم بيايدو بکوبد مارا
بردرو بر ديوار
اعتمادی به چه چيز ؟
اعتقادی به چه کس ؟
چون همه تنهائيم
خنجر باد شکافد تن تنهامان را .
ما بمانيم در اين وحشت و بيم
چاره ای نيست جز اين :
که بمانيم و بميريم در اين تيره اتاق
ما بمانيم در اينجای که شايد روزی
مژده آرند : بهار آمده است .
ليک ، اما ، اما ...
تا نبينيم گل و سبزه به باغ
تانگيريم زهر دشت سراغ
تا نپرسيم زهر چشمه درست
تا نخواند بلبل
باورمان نشود اينکه : بهار آمده است . " ]
" - گر بغريد زخشم :
آی سرمازدگان
ترستان از سرما بيهوده است !
گر بيائيد همه تان بيرون
از بخار نفس گرم شما
برف و يخ آب شود
سنگ ها نرم شود
آب ها گرم شود
بادها می شود آنگاه نسيم سحری
می نيابيد ز سرما اثری
آنچه بينيد نسيم است ، نه باد
آنچه يابيد اميداست ، نه بيم
باد ديگر نمی لرزاند
اشک در چشم نمی گرداند
آنچه خواهيد بگوئيد که :
" می خواهيمش ! "
آنچه که دلخواتان نيست
می سرائيد که :
" می رانيمش ! "
آی سرمازدگان !
ترستان از سرما بيهوده است !
آنچه را باد بگوشتان خوانده است
قصه ای سخت دروغ است ، دروغ !
ماکه ديديم و چشيديم چنين پنداريم :
باد افسانهء بی فرجامی است
غرشش نعر يک طبل تهی است
باد و سرماست نه امروز تمام
- گرنشينيد در اين گوشه مدام -
شب ، همه شب سرماست ! "
( " اينهمه نعره کشيديد چنين می نالند " ) :
[ " - ما همين جائيم امشب ، همه شب . " ]

لب فرو بست ، چپق روشن کرد
- پيرمردی که کشيده است بسی بار زمستانها را -
درد از چهر او می باريد
چهره اش - زآنچه نمی گفت - حکايتها داشت
مدتی خيره به دود چپقش می نگريست
ناگهان ديد مرا خيره به چشمش نگران
گفتی از خواب گران برمی خاست
او چه در آينهء خاطره اش ديد ؟
- نمی دانم هيچ !
ليک ، ديدم که تنش می لرزيد
لرزشش بود نه از باد ، نه از سرما بود
شايد از از ريختن کاخ تصور ما بود ...

........................................

بسخن آمدو با درد افزود :
" کس دگر نيست در اين شام پليد
که زانديشهء خود پنجره ای بگشايد .
هرگز اميد نمی بايد داشت
" بقعه " را نيست دگر معجزه ای .
وای بر عمر تبه گشتهء ما !
وای برکشتهء ما !
بوز ای باد ، بوز !
برف ای برف ، ببار !
تاکه هر طاق اتاق
که فرو ريزد بر سرهاشان
که فرو پوشاند
تن ............"

برف می بارد و بخ بسته هوا .
سخت بسته است در و پنجره ها .
نه فغانی است به جز نالهء رعد .
نه خروشی است به جز غرش باد .

تهران ۳- ۵ - ۳۹

در " ایران آینده "

پنجشنبه 22 اسفند ماه 1381 مطابق با 13 مارس 2003
http://iraneayandeh.org/A.14.htm

برچيده هائي از كتابِ : فدائيانِ اسلام نوشتهُ : و . رازی ( فريدون ايل بيگی )


فدائيانِ اسلام ، امروز ديگر آن مفهومِ محدودِ سالهايِ بيست را ندارد كه توسط چهار تروريستِ قشري پايه گذاري شد . فدائيانِ اسلام ، امروز يك جريانِ وسيعِ فكري است با زير بنايِ مشروعه طلبي و ولايتِ فقيه كه مبتكرِ و بنيانگذار اصليِ آن شيخ قضل الله نوري ، " پيشوايِ كبيرِ " آن آيت الله كاشاني  ، قهرمانِ آن نوابِ صفوي ، خطيبِ آن حجت الاسلام فلسفي ، بازويِ مسلحِ آن سپاه پاسداران ، حاكمِ شرعِ آن حجت الاسلام خلخالي و رهبر آن آيت الله خميني است .
( و.رازي : فدائيانِ اسلام و... تكثير از : هوادارانِ سازمانِ وحدتِ كمونيستي در اروپا ، فوريهء 1982 ، ص10 . در اين كتاب ، علاوه بر اين سلسله مقالات ، چاپ شده در شماره هاي 62- 64 ؛ 66- 72 رهائي ( چاپ ايران ) ، بهمنِ 59 - ارديبهشتِ 60 / دو مقالهء ديگر هم آمده است : " سيرِ مشروعه طلبي در ايران " ار فريدون است ، اما " تحرير الوسيله " از او نيست . جالب است كه بگويم : اين مقاله با امضايِ " و. رازي "چاپ شد ، اما نميدانم از چه طريق ، آقاي يان ريشار(مسئولِ موسسهُ مطالعات ِ ايراني در دانشگاهِ پاريس 3 ، دانست كه و.رازي و د.بهروزي يك فرد است و در مقاله اش در بارهُ فدائيانِ اسلام ( كه به كرات از اين نوشتهُ او استفاده كرده است ) ، نويسندهُ مقاله را در همه جا د. بهروزي مي آورد ! نگاه كنيد به مقالهُ :
Yann Richard : L’organisation des fedâ’iyân-e eslâm , mouvement intégriste musulman en Iran (1945 – 1956 ) .
در كتاب :
Radicalismes islamiques ( Tome I ) , Editions L' Harmattan , 1985 , PP23–82 .

 آيت الله كاشاني از فدائيانِ اسلام به عنوانِ عمالِ بي ارادهء خود استفاده ميكرد و نواب صفوي و دوستانِ او از نفوذِ و قدرتِ فوق العادهء كاشاني سود ميجستند زيرا بخوبي ميدانستند كه بدونِ حمايتِ كاشاني حتي يكروز هم دوام نخواهند آورد . با اينكه فدائيانِ اسلام همواره از كاشاني بعنوانِ " رهبر كبير " خود ياد ميكنند ، روابطِ آنها ، برخلافِ ادعايِ فدائيانِ اسلام ، همواره چندان حسنه نبود . آيت الله كاشاني هرجا كه منافعِ خاصِ او ايجاب ميكرد ، به توقعاتِ فوقِ ارتجاعيِ فدائيان اسلام ( مثلا در زمينهء " بيرون ريختنِ زنان از ادارات ) ، مهار ميزد . كاشاني قشريت و تحجر فكري شيخ فضل الله ها ، نواب صفوي ها و رهبرانِ كنونيِ جمهوريِ اسلامي را نداشت واز نوعي بينشِ سياسيِ بورژوائي برخوردار بود .
( ص 128 )

اگر پيوندِ آيت الله خميني با فدائيانِ اسلام در طيِ چهل سالِ اخير محتاج به تحقيقِ وسيع تر و فاكتهايِ بيشتري است ( و ما در اينجا با طرحِ مساله و بدست دادنِ سر نخ ها از محققان و مورخان برايِ اثباتِ آن ياري مي طلبيم ) ، رابطهء تنگاتنگِ فدائيانِ اسلام با آيت الله كاشاني ، لااقل از سالِ 1325 به اين طرف ، از موضوعاتِ كاملا شناخته و اثبات شده است

( ص 14 )

هر چند كه برداشتهايِ خودرا در وجودِ پيوند بينِ آيت الله خميني/ فدائيانِ اسلام/ قتلِ كسروي [ داريم ، اما ] ، هنوز [ اين برداشتها را ] برايِ اثباتِ اين پيوند و رابطهء مستقيم [ ... بينِ آنها را ] كافي نميدانيم [... و ] اين امر محتاج به تحقيقِ بيشتر و دسترسي به شواهد و اسنادِ جديدتري است . با اينهمه ، در خوشبينانه ترين حالات [...] لاقل در وجودِ رابطهء غيرِ مستقيم بينِ آيت الله خميني / فدائيانِ اسلام / قتلِ كسروي ، ترديد نمي توان داشت .

( ص 17 )

افرادي نظيرِ آيت الله خميني [...] مي كوشيدند با نوشتنِ كتابهائي مانند " كشف الاسرار " نه تنها " برادرانِ ايماني " را تحريك كنند كه " قلمهايِ خونين و مسموم " و " ننگينِ " كسرويهايِ " خبيث " را بشكنند بلكه از " ملتِ غيورِ قرآن "مصرانه بخواهند كه" تخمِ اين ناپاكانِ بي آبرو " ، " كودن " ، " فتنه انگيز " ، " ماجراجو " ، " طرار ياوه سرا " ، " عقل و خرد باخته و افسار گسيخته " ، " هرزه گو " ، " مردِ افيونيِ آميغ و آخشيج تراش " ، " آشوب طلب " ، " بيخردِ خالي از دانش و خيانتكارِ بي ارزش " ... را " از رويِ زمين " براندازند .
( ص 18 )

داخلِ گيومه ها همه به نقل از " كشف الاسرار " اند .

و امروز ، در رژيم جمهوري اسلامي ، كه آرزوهايِ چهل و چند سالهء آيت الله خميني و آرزوهايِ سي و چند سالهء فدائيانِ اسلام و سايرِ مرتجعين تحقق يافته است ، " پاكسازيِ " زمين از وجودِ " جرثومه هايِ فساد كه موجبِ تشتتِ وحدتِ اسلامي و اخوتِ قرآني " و " آتش ِ فتنه گريو تفرقِ كلمه " اند ، با ابعادِ پيوسته در حالِ گسترش ، ادامه دارد . چراكه جامعهء ايده آل جمهمور يِ اسلامي يعني جامعهء گورستاني ( كه شاه در ايجادِ آن آنهمه للاش كرد و ناكام ماند ) ، عليرغم تمامِ جناياتِ و وحشيگريهايِ پاسدارانِ ارتجاع و محلل هايِ سرمايه داري ، هنوز تحقق نيافته است . چرا كه مبارزهء مرگ و زندگي بينِ كار و سرمايه ، بينِ جهل و آگاهي ، بينِ اسارت و رهائي ، هنوز خاتمه نيافته است .[...] رژيمِ جمهوريِ اسلامي ، برايِ استحكامِ پايه هايِ متزلزلِ حكومتِ جابرانه اش همچنان خون ميطلبد .
( صص 26-27 )

اين چه معمائيست كه از صد سالِ پيش تاكنون ، هرگاه كه توده ها بخاطرِ آزاديهايِ دموكراتيك و مبارزه با امپرياليسم ( امپرياليسمِ انگليس - امپرياليسمِ روسيهء تزاري- امپرياليسمِ آمريكا ) بپا خاستند ، بلافاصله پس از مدتي ، ميرزا حسن آشتياني ، شيخ فضل الله نوري ، آيت الله كاشاني و آيت الله خميني را در مقابلِ خود يافتند . عليرغمِ تمامِ هوچيگريها بالاخره بايد باين سئوال مشخص پاسخ داده شود : چه رابطه اي در اين تقابل مداومِ روحانيت با خواستهايِ دموكراتيك و ضدِ امپرياليستيِ توده ها وجود دارد ؟
( صص 28-29 )

در رژيمِ جمهوريِ اسلامي ، حاكمانِ جديد و پا منبريهايِ آنها بارها برويِ اين نكته انگشت گذاشته و بدرستي گفته اند كه اكثرِ رهبرانِ جبههء ملي و دكتر مصدق ، خواهانِ سرنگونيِ رژيمِ شاه نبودند بلكه ميخواستند كه شاه سلطنت كند ونه حگومت . البته آنها با بيانِ اين نكته ، فقط نيمي از حقيقت را ميگويند و نيم ديگر آنرا ، كه در لايِ عبا ويا در جيبِ قبا پنهان ميكنند اينست كه در آن ايام ، كلِ روحانيت ، هم با سلطنت كردن شاه موافق بودند و هم با حكومت كردنِ او . مهمتر از آن اينكه : نه تنها روحانيت در مجموع بلكه حتي يك روحاني ( بويژه از ميانِ حاكمانِ جديد و طرفدارانِ بظاهر گوناگونِ آنها ، كه امروز مدعي هستند همواره دشمنِ رژيمِ سلطنتي و " ضدِ طاغوت " بوده اند ) را نميتوانيد بما نشان دهند كه در آن ايام با رژيم سلطنتي مخالفت كرده باشند [...] بلكه برعكس : پس از شكستِ كودتايِ 25 مرداد و فرار شاه ، روحانيت در مجموع ( البته حاكمانِ جديد و طرفدارانِ آنها جزء شان بودند ) عقيده داشتند كه برايِ نجاتِ اسلام ، شاه بايد به ايران برگردد و گرنه " دين و مملكت هردو از دست خواهد رفت .
( صص 31-32 )

دكتر مصدق هيچگاه كمترين قولي به فدائيان اسلام نداد . بچه آخوندي مانند نواب صفوي ( كه امروز بعنوانِ يك قهرمانِ بزرگ معروفي ميشود ) ، حقير تر از آن بود كه يك شخصيتِ بين المللي نظيرِ دكتر مصدق باو توجه داشته باشد تا چه رسد كه قولِ استقرارِ حكومتِ اسلامي را به او بدهد .
( ص 37 )

گفته ايم و لازمست هربار بگونه اي تكرار كنيم كه قيامِ مسلحانهء بهمن ماهِ توده ها و سرنگونيِ رژيمِ جنايتكارِ پهلوي ، اگر به فاجعه اي بنامِ رژيمِ جمهوريِ اسلامي منتهي نميشد و اين فاجعه [...] آثارِ ويرانگرانهء خود را وجب به وجب از خاكِ اين سرزمين برجا نميگذاشت ، بحث در بارهء فدائيانِ اسلام موردي پيدا نميكرد زيرا كه در بررسيِ تاريخِ سي سالهء اخيرِ ايران ( تاريخ بمفهومِ واقعيِ آن و نه به روايتِ جمهوريِ اسلامي ) ، نقشِ فدائيانِ اسلام آنچنان ناچيز است كه در شرايطِ عادي ، اشاراتي كوتاه ( در زمينهء نقشِ غالبا خائنانهء انها ) ، بسنده بود .
( ص 38 )

آيت الله كاشاني [...] نميتوانست فقط يك رهبرِ مذهبي باشد و بنا به اصطلاحِ معروفِ جمهوريِ اسلامي ، يك رهبرِ مذهبي - سياسي بود . و به تعبيرِ درست تر ( بقولِ حافظ " از بدِ حادثه " ) بصورتِ رهبر سياسي - مذهبي در امده بود .
( ص43 )

در " کویا "

تازه ها
9 اسفند 04:00 - "قانون اساسی ايران يا شمشير چوبين مبارزه" نوشته فريدون ايل بيگی
http://news.gooya.com/2003/02/28/2802-h-09.php
برچيده هائي از كتاب :
قانون ِ اساسی ِ ایران
یا
شمشيرِ چوبين مبارزه
فریدون ایل بیگی

د.بهروزی [ فريدون ايل بيگی ] - كه 22 شهريورِ 81 ، دوسالي مي شود كه ديگر در ميانمان نيست - ، تنهاكسي بود كه در همان سالِ 56 به صراحت نوشت كه اگر جناحِ راديكال – يعني راست ترينِ - مذهبيون ( شيفته گانِ امام ) به سر ِكار بيايند ، سر و كار خواهيم داشت با يك رژيم ِ سراسر فاشيستي ( و اين مدتها پيش از شنيدنِ صدايِ پايِ فاشيسم توسطِ علي اصغر ِ حاج سيد جوادي ! ) . در كتابِ قانونِ اساسي ايران يا شمشيرِ چوبينِ مبارزه ( كه به خاطر ِ تهديداتِ انقلابيون ، مي شود گفت كه تقريبا مخفيانه – آنهم در خارج ازكشور ) ، پخش كرد و به سبب نداشتنِ امكانات ِ پخش وسيع ، چند ده نفري بيشتر آنرا نخوانند و نسخه هاي "باد كرده " را در همانزمان به كتابخانه هايِ تمام ِ دانشگاههاي موجودِ آنروز ايران فرستاد ( آيا هنوز باقي اند ؟ ) ، با آوردنِ فاكت هايِ بسيار، هر آنچه كه در اين همه سالهايِ حكومتِ اسلامي بر ما رفته است را پيش بيني كرد .
در زير ، ابتدا برچيده ها ئي از كتابِ شمشير ِ چوبين مبارزه مي آورم و پس آنگاه شعاري از من – كه در ابتدايِ كتاب آمده است . تنها لازمست كه توضيحي بدهم : هر آنچه در شعارِ زير آمده است ، امروز هم قبول دارم ، به جزء آنجا كه مي گويم . " 15 خرداد / با نام ِ پانزده هزار شهيد در تاريخ ثبت شد " . گويا رسم ِ آن روزگار بود كه همه چيز را گنده مي بايست كرد – امروز هم ؟ در آن زمان ، كنفدراسيون – و به طبع آن ، روزنامه هاي خارجي و جوامعِ حقوقِ بشري - ، سخن از صد هزار زنداني سياسي در ايران مي دادند ، اما امروز همان زندانيانِ سياسيِ سابق ( كه با تعداي از انها صحبت كرده ام ) ، مي گويند كه 5 يا 6 هزار نفري بيشتر نبودند – و بهمين خاطر اين قسمت را در زير قرمز كرده ام و در مابقي دست نبرده ام .
در موردِ كتاب : اگر هر سايت و فردي ديگر به خواهد آنرا منتشر كند مي تواند با من تماس بگيرد تا متنِ كامل را بفرستم : Milbeigui@aol.com
17 مردادِ 81 - م . ایل بیگی
برچيده هائي از كتاب :
شمشيرِ چوبين مبارزه
قسمتِ اول ِ پيشگفتار در اوايلِ مهر ماه 1357 و قسمتِ دوم در ديماهِ 1356 نوشته شده اند .
( د . بهروزي : قانونِ اساسيِ ايران يا شمشيرِ چوبينِ مبارزه ، جلدِ اول (پيشگفتار ) ، چاپِ مولف ، حواليِ آذر يا ديِ 1357 ، ص 10 )
آنچه كه در يك تحليل علمي اهميت دارد اينست كه ازورا ي ِ شعارهايِ انقلابي ، مواضعِ راديكال رنگ پذيري هايِ موسمي ، تغييرپذيري هايِ مصلحتي و تنوع شيوه هايِ تاكتيكي ، از طريق تعميق در جهان بيني وتوجهء دقيق در پراتيك و عملكرد ِ يك فرد يا يك گروه ، ماهيت ِ واقعي ، موضع طبقاتي و اهداف استراتژيك آن فرد يا گروه شناخته و شناساننده شود [… ] جناح هاي درگير در مبارزه ( جناحِ راديكال مذهب ، كمتر و جناحهايِ ديگر مذهبي و غير مذهبي ، بيشتر ) هرقدر كه بخواهند ميتوانند رنگ بگيرند و ببازند و يا بنوع ِ متفاوتي جلوه گر شوند . آنچه در اين ميان ، رنگ ناپذير و تغيير ناپذير مي ماند ، ماهيتِ واقعي و موضعِ طبقاتي آنهاست . در اين نوشته آنچه ] كه ] دقيقا موردِ توجهء ما [...ست ] ماهيتِ واقعي و موضع طبقاتي آنهاست ، نه رنگ پذيريِ موسمي و موضعگيري هايِ مصلحتي آنها .
( زير نويس ِ ص 11 ) .

بر خلافِ آنچه [ كه ] ممكنست تصور شود و يا عده ميخواهند بما بقبولانند ، موضعِ ضدِ علميِ اسلام بهيچوجه كمتر از مذاهب * [... ] ديگر ِنيست ( پيداست كه هر چيز ضدِ علمي ، ارتجاعيست ) . درزمانيكه مذاهبِ ديگر حتي در كشورهايِ بورژوائي ، اسلحهء خودرا غلاف كرده اند ، شمشيرِ اسلام همچنان با قدرت و پشتكارِ تمامي ناپذير برسرِ كمونيسم و "ماده گرايان " فرود مي آيد [...] ماهرقدر از درِِ صلح درآئيم و هرقدر به سازش تن دردهيم ذره اي از قاطعيتِ متوليانِ مذهب در مبارزه باكمونيسم نخواهيم كاست.
( زيرنويس ِ ص 19 ) .
* [فريدون بعدها از واژهء دين بجايِ مذهب ( وهمينطور مردم بجايِ خلق ) استفاده كرد- چراكه صحيح تراست ؛ مذاهب از تقسيماتِ اديان اند . و آنرا در ص10 نشريهء رهائي ، دورهء سوم ، شمارهء 5، تيرماه 1363 ( چاپِ دوم ، خارج از كشور ، مرداد ماه 1363 ) ، در مقاله اي با اين عنوانِ : " كمونيست ها و ضرورتِ برخورد با دين / ناتوانيِ بشر دين را آفريد و دين ناتوانيِ بشر را جاودانه كرد" توضيح داد ] .
جناحِ " راديكال " مذهبي [ ... ] فلسفهء علميِ جالبي داردكه مي توان بشرحِ زبر فرموله اش كرد
اگر بشود قوانينِ تكاملِ جامعه را منكر شد ( كه ما ميشويم ) و اگر بشود ( انشاء الله ) چرخِ تاريخ را چهارده قرن به عقب برگرداند واكر امپرياليسم ( باميد خدايا يا وسوسهء شيطان ) مغزِخر خورده باشد ، روياي سيدجمال الدين را به ابعاد كوچك تر متحقق خواهيم كرد ( گذشت زمان و واقع بينيِ سياسي ، ميزان توقعات را اجبارا پائين آورده و بجايِ اتحادِ حكومتهايِ اسلامي به استقرارِ حكومتِ اسلامي در يك كشور ، فعلا اكتفا’ مي شود) .
جناحِ " راديكالِ " مذهبي ، لااقل از نظرِ تاكتيكي ، باجناح " ميانه" اختلافِ عميق دارد . جناحِ "راديكال " باقانونِ اساسيِ فعليِ ايران مخالف است ( البته اين را هنوز صريحا نمي گويد ) و قانونِ اساسيِ حكومتِ اسلامي ، قرآن است . اين جناحِ مذهبي خواستارِ سرنگوني خاندانِ پهلوي ( و هرنوع رژيمِ سلطنتي ) است .
اين جناح ، علي رغم عبارت پردازيهايِ بظاهر راديكال و انقلابي اش ، براي طبقهء كارگر و ساير زحمتكشان – در صورتيكه برنامه هايش امكان پيداكند كه درسطحِ جامعه فعليت يابد – آنچنان خطرناك خواهد بود كه مي تواند مبارزاتِ رهائي بخش طبقاتي شانرا سركوب كند . بگمانِ ما پاره أي از ماركسيست ها ميزانِ عظمتِ خطر را چنانكه بايد و شايد حس و درك نكرده اند . بسياري از نيروهايِ دموكرات و آزاديخواه متوجه نيستند كه ضديتِ اين جناح با قانونِ اساسي و رژيمِ سلطنتي نه از يك موضعِ انقلابي ، بلكه از يك موضعِ فوقِ ارتجاعي است .
( صص39-40 )
اگر در دههء دوم شهريور ماه * 1357، اين جناح ، بفرضِ محال ، بقدرت ميرسيد ، زندانها وشكنجه گاهها مجددا از كمونيستها پر ميشد و صحنه هايِ شلاق زني از زندانها به خيابانها كشانده ميشد . اين جناح پس از استقرار و استحكامِ پايه هايِ قدرتش سرنوشتي براي زحمتكشان تدارك ميديد كه اگرنه بدتر ، بهتر از وضعيتي كه قدرت حاكمِ امروز برايشان فراهم كرده است نمي بود [ ...] در انوقت اگر اين جناح به قدرت مي رسيد ، سرمستيِ پيروزي بر رژيمِ منفورِ پهلوي چند صباحي سايه بر ماهيتِِ واقعي آن مي انداخت . بيداري از يك روياي شيرين ( برايِ تمامِ كساني كه فريبِ ظاهرِ " راديكال " و انقلابيِ " شعارهاي اين جناح را خورده بودند ) البته فرا ميرسد و خيلي هم زود فرا ميرسد و شايد خيلي دير . يك بيداريِ دردناك .
( صص 40-41 )
* جناحِ " راديكال" بويژه در شهريور ماه 57 خيال ميكرد كه با تسخيرِ قدرت يك گام بيشتر فاصله ندارد و از اين نطر بي واهمه شروع كرده بود به چنگ و دندان نشان دادن (…) چند نمونه از اينها : بيرون كردن نيروهايِ چپ ( ونه الزاما كمونيست ) از تطاهرات بدليل ارائهء شعارهايِ غيرمذهبي با اين استدلال كه : اينجا حيطهء قدرت مذهب است و " كمونيستها " حق ابراز وجود ندارند . در جريان تظاهرات ، زنان و دختران آگاه وطن ما براي اينكه حق شركت در تظاهرات را داشته باشند و بتوانندخشم طبقاتي خودرا ( حتي تحت شعارهاي تحميلي ِ مذهبي ها ) فرياد بكشند ، مجبور بودند چادر بسر كنند […] .
( ص 76 )
ما برخلاف كسانيكه بر روي كاغذ ماركسيست اند و نه در تحليل ، تكيه كردن برروي خطراتِ عظيمي كه جناحِ "راديكال" و نه مذهب ( مبارزهء ماركسيستها و طبقه، كارگر بارژيم سرمايه داري وابسته به امپرياليسم ، مبارزهء طيقاتي است و نه مبارزه با مذهب ) براي جنبشِ خلقهايِ ايران دارد را ضربه زدن به جنبشِ توده أي نميدانيم . كاملا برعكس معتقديم كه اگر همين امروز ، در اين لحظاتِ بسيار حساس از تاريخ كشور ما ، برعليه اين جناح موضع نگيريم و ماهيتِ واقعي آنرا افشاء نكنيم به جنبشِ خلق و طبقهء كارگر ضربه زده و به آن خيانت كرده ايم […] بيان ِ حقيقت امروز دشوار است و خيلي ها را شوكه خواهد كرد و حداقل به تاسف وا خواهد داشت و فردا ، هيچ كاري از ارائه " تحليلهاي علمي " و انتقاد از خود ، ساده تر نخواهد بود .
( ص 43 ) .
برخورد اين جناح با قانون ِ اساسي ايران بسيار زيركانه است : بي آنكه هيچگاه قانونِ اساسي را تائيد كند ، رژيم را به تخطي و به تجاوز به آن محكوم مي كند . با اينهمه ، ميدانيم كه جناحِ " راديكال " عميقابا قانونِ اساسيِ فعليِ ايران ( و يا با هر قانونِ اساسي ديگر ) مخالف است . قانونِ اساسي "حكومت اسلامي " ، قرآن است […] .
( ص 50 )
الفاظ ارتجاعي ، مترقي ، محافظه كار ، انقلابي ، از جمله الفاظي بشمار ميروند كه درداخل و خارج از كشور بجا وبيجا بكار ميروند كه نه تنها با معانيِ لغوي بلكه با مفاهيم ِ سياسي آنها هيچ ربطي ندارند . مثلا واژهء ارتجاعي غالبا بصورتِ يك نوع دشنام درآمده است ، و غالبا بيمورد بكار ميرود ، مثلا يك فرد يا يك گروه ماركسيستي را كه با نظرمان يكي نيستند ، غالبا " ارتجاعي " ميخوانيم و يا اينكه برعكس ، يك فرد يا يك گروه با يك جهان بيني عقب مانده را "مترقي " و " انقلابي " نام ميدهيم [ … از نظر ما ] يك نظر يا يك عقيده يا يك مسلك وقتي ارتجاعي است كه از هر چيز نو هراس دارد ، دشمنِ پيشرفت و ترقي است ، منكرِ سيرِ تكاملِ جامعه و مخالفِ حركت است . همواره چشم به گذشته دارد ، واپس مانده است و عجيب اينكه به واپس ماندگي خود افتخار مي كند . به آياتِ آسماني و قوانينِ ازلي و ابدي معتقد است . رودخانه نيست كه به دريا ريخته شود ، آب راكد بركه است وبه حوضچه أي دلخوش دارد ( بشرطي كه " كر " باشد ) ( صص 72 – 73 )
ما در اين نوشته ، راديكال را همواره داخل دو گيومه قرار داده ايم ، نه اينكه معتقد نباشيم كه اين جناح ، راديكال ترين يعني راست ترينِ جناحهايِ مذهبي است بلكه از اين بابت كه بسياري در برخورد با اين جناح و استعمال واژهء راديكال در بارهء آن برداشت چپ ميكنند ( دقيقا بمنظور مقابله با اين برداشت غلط است كه ما راديكال را همه جا داخل دو گيومه قرار داده ايم ) . ما عقيده داريم كه اين جناح ، راديكال ترين ( بدون گيومه ) جناح هايِ مذهبي ميباشد ، زيرا بيش از ساير جناح ها باپيشرفت و تكاملِ جامعه دشمني دارد . [...] اين جناح در صحنهء مبارزهء ايران شرايط بسيار حساس و ظريف و دشواري را بوجود آورده است كه اگر كمونيستها و نيروهاي آگاهِ جامعه با هشياري با آن برخورد نكنند ، زيانهاي بسياري ببار خواهد آورد . اين شرايط بسيار حساس و ظريف و دشوار ، دو جنبهء متفاوت دارد : از يكطرف حمايتِ بي قيد وشرط از اين جناح ، كمك به پراكندنِ اين توهم است كه گويا اين جناح مواضعِ انقلابي و يا حداقل مترقي دارد و نتيجه اينكار ، تحميقِ توده ها و خيانت به خلق است ؛ از طرف ديگر ، مثبت ندانستنِ جنبه هائي از مبارزهء ضدِ رژيمي اين جناح – با علم به اهداف و برنامه هايِ فوقِ ارتجاعي آن – و بهره برداري نكردنِ آگاهانه از اين جنبه ها ، چپ روي و بنوعي كمك به ادامهء حيات رژيمِ حاكم است .
( ص 75 )
آنچه عده اي از ماركسيستها را از عده اي ديگر جدا مي كند ، نحوهء برخورد با مذهب است . قائل شدن يا قائل نشدنِ تفاوت بين متوليانِ مذهب و قربانيان مذهب . ما عميقا چنين تفاوتي را قالليم و اين امر براي ما يك تاكتيكِ مبارزه نيست [...] سركوب ، مذهب را نابود نمي كند بلكه از آن بت مي سازد .
( صص 80-81 )
افراد و رهبرانِ " نهضت آزادي " ، به شهادت بارها آزار ديدن و سالها در زندانِ رژيم شاه ماندن [...] ، لاقل در پانزده شانزدهسالهء اخير ، رزمنده ترينِ آن گروهها و افراد [ و ] جرياني مي باشند كه امروزه به دفاع از قانونِ اساسي برخاسته اند [...] ما مهندس بازرگان يا آيت الله طالقاني يا دكتر شيباني را در رديفِ فلان آيت الله كاسه ليس درباري يا فلان روزنامه نويسِ مفلوك ، يا فلان نمايندهء ديروز حزبِ مردم در مجلس ، يا فلان سرهنگِ بازنشسته و تا ديروز گوش بفرمانِ رژيم ، قرار نميدهيم . [...] تا آنجا كه ما اطلاع داريم ، نه مهندس بازرگان و نه رهبران ديگرِ نهضت آزادي نامه اي به شاه و ديگران ننوشته اند . اينهم يك درجه از ارجحيت آنانست نسبت به ديگران .
( صص 84-85 )

" روشنگری "
خواندنيها
23 دی 81 ( 12 ژانویه 2003 )
http://www.roshangari.com/khandaniha/autosite/sitedata/20030112230510.html

" عصر نو "
جمعه ۲۲ آذر ۱۳۸۱- ۱۳ دسامبر ۲۰۰۲

http://asre-nou.net/1381/azar/22/m-ilbeigi.html
شود آيا تكرار نكنيم اشتباهِ سالِ ۵۶ ؟

( بخشِ اول ) :« شمشير ِ چوبين ِ مبارزه » ، کنابی ار: فريدون ايل بيگی

از ديدگاهِ من ، سالِ سرنوشت ساز ، نه سالِ 57 – كه سالِ 56 - ، بود . اگر شناختِ درستي از مذهبيون - و سركردهُ آنروزيِ شان ، يعني خميني - داشتيم ؛ اگر خود ، خودمان را كِت بسته ، دودستي و چهار دستي در اختيار امام قرار نمي داديم ؛ اگر نوشته هايِ او و ديگر سردمدارانِ مغول° حمله كنندگان را خوانده بوديم ؛ اگر باور داشتيم كه عيسي به دين و موسي به كيشِ خود ( سينه زدنِ محرم وارِ لائيك ها پشت سرِ امامِ يعني چه ؟ ) ؛ اگر درك مي كرديم كه سرنگونيِ رژيم ِ پهلوي كه صد البته لازمست - اما نه به قيمتِ قرن ها به عقب پاپس كشيدن – وبروشني در همان زمان ( ونه ماه ها و سالهاي ِ بعد ) اعلام مي كرديم كه تنها وجهُ مشتركمان با مذهبيون در سرنگونيِ رژيم ِ وابسته ست و در ديگر موضع گيريِ شان مارانيست نه تنها همراهي -كه سفت و سخت منتقديم ؛ واگر ... واگر...
و سال ِ سرنوشت ساز ، نه سالِ آينده كه امسال ست . اما چه مي بينيم ؟ دارند دخيل مي ببندند به يكي از جناح ها ( يا در واقع دارند بنيه و جان و توان ميدهند به يكي از آنها ) . و بعد دوباره دردمندانه به سر ِ خود خواهند كوفت و روز از نو و روزگار از نو ...
به جراُت مي توانم به گويم كه درآنزمان از اندركساني بوديم كه حنجره مان را تا آنجا كه مي توانستيم پاره مي كرديم كه بابا داريد خودرا از صخره با سرعتِ وحشتناك به تهِ دره مي اندازيد - اما كو گوشِ شنوا ؟ بايد گفت كه دم و دستگاه نداشتيم و با دم و دستگاه داراني كه تماس داشتيم ، موضع گيريِ مانرا خيانت به انقلاب و بويژه به رهبرِ انقلاب مي دانستند . ما از رويِ علمِ غيب آن حرف ها را نمي زديم ؛ نوشته هايِ امام و ديگر مذهبيونِ سرشناس را از سالهايِ قبل دنبال مي كرديم و مي ديديم آيندهُ امروزي را در نوشتهِ هايشان .
د.بهروزی [ فريدون ايل بيگی ] - كه 22 شهريورِ 81 ، دوسالي مي شود كه ديگر در ميانمان نيست - ، تنهاكسي بود كه در همان سالِ 56 به صراحت نوشت كه اگر جناحِ راديكال – يعني راست ترينِ - مذهبيون ( شيفته گانِ امام ) به سر ِكار بيايند ، سر و كار خواهيم داشت با يك رژيم ِ سراسر فاشيستي ( و اين مدتها پيش از شنيدنِ صدايِ پايِ فاشيسم توسطِ علي اصغر ِ حاج سيد جوادي ! ) . در كتابِ قانونِ اساسي ايران يا شمشيرِ چوبينِ مبارزه ( كه به خاطر ِ تهديداتِ انقلابيون ، مي شود گفت كه تقريبا مخفيانه – آنهم در خارج ازكشور ) ، پخش كرد و به سبب نداشتنِ امكانات ِ پخش وسيع ، چند ده نفري بيشتر آنرا نخوانند و نسخه هاي " باد كرده " را در همانزمان به كتابخانه هايِ تمام ِ دانشگاههاي موجودِ آنروز ايران فرستاد ( آيا هنوز باقي اند ؟ ) ، با آوردنِ فاكت هايِ بسيار ، هر آنچه كه در اين همه سالهايِ حكومتِ اسلامي بر ما رفته است را پيش بيني كرد .
در زير ، ابتدا برچيده ها ئي از كتابِ شمشير ِ چوبين مبارزه مي آورم و پس آنگاه شعاري از من – كه در ابتدايِ كتاب آمده است . تنها لازمست كه توضيحي بدهم : هر آنچه در شعارِ زير آمده است ، امروز هم قبول دارم ، به جزء آنجا كه مي گويم . " 15 خرداد / با نام ِ پانزده هزار شهيد در تاريخ ثبت شد " . گويا رسم ِ آن روزگار بود كه همه چيز را گنده مي بايست كرد – امروز هم ؟ در آن زمان ، كنفدراسيون – و به طبع آن ، روزنامه هاي خارجي و جوامعِ حقوقِ بشري - ، سخن از صد هزار زنداني سياسي در ايران مي دادند ، اما امروز همان زندانيانِ سياسيِ سابق ( كه با تعداي از انها صحبت كرده ام ) ، مي گويند كه 5 يا 6 هزار نفري بيشتر نبودند – و بهمين خاطر اين قسمت را در زير قرمز كرده ام و در مابقي دست نبرده ام .
در موردِ كتاب : اگر هر سايت و فردي ديگر به خواهد آنرا منتشر كند مي تواند با من تماس بگيرد تا متنِ كامل را بفرستم : Milbeigui@ aol.com
محمد ايل بيگی - 17 مردادِ 81

برچيده هائي از كتاب :
شمشيرِ چوبين مبارزه

قسمتِ اول ِ پيشگفتار در اوايلِ مهر ماه 1357 و قسمتِ دوم در ديماهِ 1356 نوشته شده اند . ( د . بهروزي : قانونِ اساسيِ ايران يا شمشيرِ چوبينِ مبارزه ، جلدِ اول (پيشگفتار ) ، چاپِ مولف ، حواليِ آذر يا ديِ 1357 ، ص 10 ) .
آنچه كه در يك تحليل علمي اهميت دارد اينست كه ازورا ي ِ شعارهايِ انقلابي ، مواضعِ راديكال رنگ پذيري هايِ موسمي ، تغييرپذيري هايِ مصلحتي و تنوع شيوه هايِ تاكتيكي ، از طريق تعميق در جهان بيني وتوجهء دقيق در پراتيك و عملكرد ِ يك فرد يا يك گروه ، ماهيت ِ واقعي ، موضع طبقاتي و اهداف استراتژيك آن فرد يا گروه شناخته و شناساننده شود ( … ) جناح هاي درگير در مبارزه ( جناحِ راديكال مذهب ، كمتر و جناحهايِ ديگر مذهبي و غير مذهبي ، بيشتر ) هرقدر كه بخواهند ميتوانند رنگ بگيرند و ببازند و يا بنوع ِ متفاوتي جلوه گر شوند . آنچه در اين ميان ، رنگ ناپذير و تغيير ناپذير مي ماند ، ماهيتِ واقعي و موضعِ طبقاتي آنهاست . در اين نوشته آنچه ( كه ) دقيقا موردِ توجهء ما (...ست ) ماهيتِ واقعي و موضع طبقاتي آنهاست ، نه رنگ پذيريِ موسمي و موضعگيري هايِ مصلحتي آنها .
(زير نويس ِ ص 11 ) .
بر خلافِ آنچه [ كه ] ممكنست تصور شود و يا عده ميخواهند بما بقبولانند ، موضعِ ضدِ علميِ اسلام بهيچوجه كمتر از مذاهب ديگر ِنيست *( پيداست كه هر چيز ضدِ علمي ، ارتجاعيست ) . درزمانيكه مذاهبِ ديگر حتي در كشورهايِ بورژوائي ، اسلحهء خودرا غلاف كرده اند ، شمشيرِ اسلام همچنان با قدرت و پشتكارِ تمامي ناپذير برسرِ كمونيسم و "ماده گرايان " فرود مي آيد [...] ماهرقدر از درِِ صلح درآئيم و هرقدر به سازش تن دردهيم ذره اي از قاطعيتِ متوليانِ مذهب در مبارزه باكمونيسم نخواهيم كاست.
( زيرنويس ِ ص 19 ) .
* د . بهروزي بعدها از واژهء دين بجايِ مذهب ( وهمينطور مردم بجايِ خلق ) استفاده كرد- چراكه صحيح تراست ؛ مذاهب از تقسيماتِ اديان اند . و آنرا در ص10 نشريهء رهائي ، دورهء سوم ، شمارهء 5، تيرماه 1363 ( چاپِ دوم ، خارج از كشور ، مرداد ماه 1363 ) ، در مقاله اي با اين عنوانِ : " كمونيست ها و ضرورتِ برخورد با دين / ناتوانيِ بشر دين را آفريد و دين ناتوانيِ بشر را جاودانه كرد" توضيح داد .

جناحِ " راديكال " مذهبي ( ... ) فلسفهء علميِ جالبي داردكه مي توان بشرحِ زبر فرموله اش كرد :
اگر بشود قوانينِ تكاملِ جامعه را منكر شد ( كه ما ميشويم ) و اگر بشود ( انشاء الله ) چرخِ تاريخ را چهارده قرن به عقب برگرداند واكر امپرياليسم ( باميد خدايا يا وسوسهء شيطان ) مغزِخر خورده باشد ، روياي سيدجمال الدين را به ابعاد كوچك تر متحقق خواهيم كرد ( گذشت زمان و واقع بينيِ سياسي ، ميزان توقعات را اجبارا پائين آورده و بجايِ اتحادِ حكومتهايِ اسلامي به استقرارِ حكومتِ اسلامي در يك كشور ، فعلا اكتفا’ مي شود) .
جناحِ " راديكالِ " مذهبي ، لااقل از نظرِ تاكتيكي ، باجناح " ميانه" اختلافِ عميق دارد . جناحِ "راديكال " باقانونِ اساسيِ فعليِ ايران مخالف است ( البته اين را هنوز صريحا نمي گويد ) و قانونِ اساسيِ حكومتِ اسلامي ، قرآن است . اين جناحِ مذهبي خواستارِ سرنگوني خاندانِ پهلوي ( و هرنوع رژيمِ سلطنتي ) است .
اين جناح ، علي رغم عبارت پردازيهايِ بظاهر راديكال و انقلابي اش ، براي طبقهء كارگر و ساير زحمتكشان – در صورتيكه برنامه هايش امكان پيداكند كه درسطحِ جامعه فعليت يابد – آنچنان خطرناك خواهد بود كه مي تواند مبارزاتِ رهائي بخش طبقاتي شانرا سركوب كند . بگمانِ ما پاره أي از ماركسيست ها ميزانِ عظمتِ خطر را چنانكه بايد و شايد حس و درك نكرده اند . بسياري از نيروهايِ دموكرات و آزاديخواه متوجه نيستند كه ضديتِ اين جناح با قانونِ اساسي و رژيمِ سلطنتي نه از يك موضعِ انقلابي ، بلكه از يك موضعِ فوقِ ارتجاعي است .
( صص39-40 )

اگر در دههء دوم شهريور ماه 1357، اين جناح ، بفرضِ محال ، بقدرت ميرسيد ، زندانها وشكنجه گاهها مجددا از كمونيستها پر ميشد و صحنه هايِ شلاق زني از زندانها به خيابانها كشانده ميشد . اين جناح پس از استقرار و استحكامِ پايه هايِ قدرتش سرنوشتي براي زحمتكشان تدارك ميديد كه اگرنه بدتر ، بهتر از وضعيتي كه قدرت حاكمِ امروز برايشان فراهم كرده است نمي بود* [...] در انوقت اگر اين جناح به قدرت مي رسيد ، سرمستيِ پيروزي بر رژيمِ منفورِ پهلوي چند صباحي سايه بر ماهيتِِ واقعي آن مي انداخت . بيداري از يك روياي شيرين ( برايِ تمامِ كساني كه فريبِ ظاهرِ " راديكال " و انقلابيِ " شعارهاي اين جناح را خورده بودند ) البته فرا ميرسد و خيلي هم زود فرا ميرسد و شايد خيلي دير . يك بيداريِ دردناك .
( صص 40-41 )

*جناحِ " راديكال" بويژه در شهريور ماه 57 خيال ميكرد كه با تسخيرِ قدرت يك گام بيشتر فاصله ندارد و از اين نطر بي واهمه شروع كرده بود به چنگ و دندان نشان دادن […] چند نمونه از اينها : بيرون كردن نيروهايِ چپ ( ونه الزاما كمونيست ) از تطاهرات بدليل ارائهء شعارهايِ غيرمذهبي با اين استدلال كه : اينجا حيطهء قدرت مذهب است و " كمونيستها " حق ابراز وجود ندارند . در جريان تظاهرات ، زنان و دختران آگاه وطن ما براي اينكه حق شركت در تظاهرات را داشته باشند و بتوانند خشم طبقاتي خودرا ( حتي تحت شعارهاي تحميلي ِ مذهبي ها ) فرياد بكشند ، مجبور بودند چادر بسر كنند […] .
( همان ، ص 76 )
ما برخلاف كسانيكه بر روي كاغذ ماركسيست اند و نه در تحليل ، تكيه كردن برروي خطراتِ عظيمي كه جناحِ "راديكال" و نه مذهب ( مبارزهء ماركسيستها و طبقه، كارگر بارژيم سرمايه داري وابسته به امپرياليسم ، مبارزهء طيقاتي است و نه مبارزه با مذهب ) براي جنبشِ خلقهايِ ايران دارد را ضربه زدن به جنبشِ توده أي نميدانيم . كاملا برعكس معتقديم كه اگر همين امروز ، در اين لحظاتِ بسيار حساس از تاريخ كشور ما ، برعليه اين جناح موضع نگيريم و ماهيتِ واقعي آنرا افشاء نكنيم به جنبشِ خلق و طبقهء كارگر ضربه زده و به آن خيانت كرده ايم (…) بيان ِ حقيقت امروز دشوار است و خيلي ها را شوكه خواهد كرد و حداقل به تاسف وا خواهد داشت و فردا ، هيچ كاري از ارائه " تحليلهاي علمي " و انتقاد از خود ، ساده تر نخواهد بود .
( ص 43 ) .

برخورد اين جناح با قانون ِ اساسي ايران بسيار زيركانه است : بي آنكه هيچگاه قانونِ اساسي را تائيد كند ، رژيم را به تخطي و به تجاوز به آن محكوم مي كند . با اينهمه ، ميدانيم كه جناحِ " راديكال " عميقابا قانونِ اساسيِ فعليِ ايران ( و يا با هر قانونِ اساسي ديگر ) مخالف است . قانونِ اساسي "حكومت اسلامي " ، قرآن است […]
( ص 50 )
الفاظ ارتجاعي ، مترقي ، محافظه كار ، انقلابي ، از جمله الفاظي بشمار ميروند كه درداخل و خارج از كشور بجا وبيجا بكار ميروند كه نه تنها با معانيِ لغوي بلكه با مفاهيم ِ سياسي آنها هيچ ربطي ندارند . مثلا واژهء ارتجاعي غالبا بصورتِ يك نوع دشنام درآمده است ، و غالبا بيمورد بكار ميرود ، مثلا يك فرد يا يك گروه ماركسيستي را كه با نظرمان يكي نيستند ، غالبا " ارتجاعي " ميخوانيم و يا اينكه برعكس ، يك فرد يا يك گروه بايك جهان بيني عقب مانده را "مترقي " و " انقلابي " نام ميدهيم [ … از نظر ما ] يك نظر يا يك عقيده يا يك مسلك وقتي ارتجاعي است كه از هر چيز نو هراس دارد ، دشمنِ پيشرفت و ترقي است ، منكرِ سيرِ تكاملِ جامعه و مخالفِ حركت است . همواره چشم به گذشته دارد ، واپس مانده است و عجيب اينكه به واپس ماندگي خود افتخار مي كند . به آياتِ آسماني و قوانينِ ازلي و ابدي معتقد است . رودخانه نيست كه به دريا ريخته شود ، آب راكد بركه است وبه حوضچه أي دلخوش دارد ( بشرطي كه " كر " باشد ) .
( صص 72 – 73 )
ما در اين نوشته ، راديكال را همواره داخل دو گيومه قرار داده ايم ، نه اينكه معتقد نباشيم كه اين جناح ، راديكال ترين يعني راست ترينِ جناحهايِ مذهبي است بلكه از اين بابت كه بسياري در برخورد با اين جناح و استعمال واژهء راديكال در بارهء آن برداشت چپ ميكنند ( دقيقا بمنظور مقابله با اين برداشت غلط است كه ما راديكال را همه جا داخل دو گيومه قرار داده ايم ) . ما عقيده داريم كه اين جناح ، راديكال ترين ( بدون گيومه ) جناح هايِ مذهبي ميباشد ، زيرا بيش از ساير جناح ها باپيشرفت و تكاملِ جامعه دشمني دارد .[...] اين جناح در صحنهء مبارزهء ايران شرايط بسيار حساس و ظريف و دشواري را بوجود آورده است كه اگر كمونيستها و نيروهاي آگاهِ جامعه با هشياري با آن برخورد نكنند ، زيانهاي بسياري ببار خواهد آورد . اين شرايط بسيار حساس و ظريف و دشوار ، دو جنبهء متفاوت دارد : از يكطرف حمايتِ بي قيد وشرط از اين جناح ، كمك به پراكندنِ اين توهم است كه گويا اين جناح مواضعِ انقلابي و يا حداقل مترقي دارد و نتيجه اينكار ، تحميقِ توده ها و خيانت به خلق است ؛ از طرف ديگر ، مثبت ندانستنِ جنبه هائي از مبارزهء ضدِ رژيمي اين جناح – با علم به اهداف و برنامه هايِ فوقِ ارتجاعي آن – و بهره برداري نكردنِ آگاهانه از اين جنبه ها ، چپ روي و بنوعي كمك به ادامهء حيات رژيمِ حاكم است .
( ص 75 )

آنچه عده اي از ماركسيستها را از عده اي ديگر جدا مي كند ، نحوهء برخورد با مذهب است . قائل شدن يا قائل نشدنِ تفاوت بين متوليانِ مذهب و قربانيان مذهب . ما عميقا چنين تفاوتي را قالليم و اين امر براي ما يك تاكتيكِ مبارزه نيست [...] سركوب ، مذهب را نابود نمي كند بلكه از آن بت مي سازد .
( صص 80-81 )

افراد و رهبرانِ " نهضت آزادي " ، به شهادت بارها آزار ديدن و سالها در زندانِ رژيم شاه ماندن [...] ، لااقل در پانزده شانزدهسالهء اخير ، رزمنده ترينِ آن گروهها و افراد [ و ] جرياني مي باشند كه امروزه به دفاع از قانونِ اساسي برخاسته اند [...] ما مهندس بازرگان يا آيت الله طالقاني يا دكتر شيباني را در رديفِ فلان آيت الله كاسه ليس درباري يا فلان روزنامه نويسِ مفلوك ، يا فلان نمايندهء ديروز حزبِ مردم در مجلس ، يا فلان سرهنگِ بازنشسته و تا ديروز گوش بفرمانِ رژيم ، قرار نميدهيم . [...] تا آنجا كه ما اطلاع داريم ، نه مهندس بازرگان و نه رهبران ديگرِ نهضت آزادي نامه اي به شاه و ديگران ننوشته اند . اينهم يك درجه از ارجحيت آنانست نسبت به ديگران .
( صص 84-85 )





گفتند : " از مقالهُ توهين آميز شروع شد " * 1

گفتند :
" از مقالهُ توهين آميز شروع شد "
صدها مقاله در باره يِ اين مقاله يِ توهين آميز نوشتند
اما حتي گوشه اي از آن را نيآوردند
و من نمي دانم چه توهين هائي شده بود .

گفتيم :
از مقاله يِ توهين آميز شروع نشد
از روزي كه ما كار كرديم و آنها بردند شروع شد
از روزي كه ديديم قصر هايشانرا بر رويِ شانه هايمان ساختند
از روزي كه فقر و فلاكت بيداد ميكرد
از روزي كه كرايه يِ خانه سر به فلك زد
از روزي كه سقفِ اتاقِ سردِمان وادارِمان كرد كه به بيرون بزنيم
از روزي كه از ده روانه يِ شهرها شديم
از روزي كه سر بر اسفالت خيابانها گذاشتيم و خوابيديم
از روزي كه در بدر بدنبالِ كار گشتيم و چيزي گيرِمان نيآمد
از روزي كه از هر خانواده يكنفر در تبعيد بود
از روزي كه از هر خانواده يكنفر در زندان بود
از روزي كه از هر خانواده يك نفر را شكنجه دادند
از روزي كه از هر خانواده يك نفر را تير باران كردند
از روزي كه فهميديم ديگر چيزي برايمان باقي نمانده تابرايِ حفظ كردنش قفل بر دهان زنيم و/ زنجير برپا .
در ابتدا گفتند بگوئيم : " شاه بايد سلطنت كند ، نه حكومت "
و ما گفتيم : " مرگ بر شاه ! "
" مرگ بر خاندانِ منفورِ پهلوي ! " *2
گفتند : كركره يِ مغازه ها را پائين بكشيد و در خانه " متحصن " شويد
و ما به خيابانها سرازير شديم و فرياد كشيديم :
" زندانيانِ سياسي را آزاد كنيد ! "
شريعتمداري گفت :
" بايد با حكومت راه آمد "
خميني گفت :
" شاه بايد برود "
و ما عكسِ خميني را رويِ دست بلند كرديم
خميني اگر مي كفت :
" بايد با حكومت راه آمد "
ما عكس ِ اورا پاره مي كرديم .

برما خرده نگيريد كه چرا دنباله رويِ خميني ها ،
شريعتمداري ها ،
بازرگان ها ،
سنجابي ها ،
اسكندري ها شده ايم
سالهاست كه امكانِ تربيتِ سياسي را از ما گرفته اند
رهبرانِ واقعي مانرا " حذف " كرده اند
وهرگز نامي از آنها نبردند
اگر چه جنبش ها را سركوب كرده اند
اما جسته و گريخته
انگار كه از زير ِ دستشان در رفته است ! –
نامِ كساني را به عنوانِ " مخالفين "
يواشكي در گوشمان خواندند
نه اينكه اينها مخالف نبودند
بودند – اما بي دردسر –
و ما آنچنان از رژيم متنفر بوديم
كه دست بدامانِ " مخالفين " شديم .

ارگانِ رژيم :
روزنامه ها
راديوها
تلويزيون ها
دستگاههايِ عريض و طويل .
ارگانِ " مخالفين " :
مسجد ،
حسينيه ،
تكيه .

مخالفينِ واقعي در زندانها بودند
در تبعيدگاهها بودند
در گورستانها بودند
در شكنجه گاهها بودند
- راهِ ارتباطِ مارا با آنها بسته بودند
و ما روانه يِ مسجدها شديم .

" مخالفين " از مسجد برايِ به سرِ عقل درآوردنِ رژيم استفاده كردند
مارا روانه يِ خيابانها كردند
و آنگاه كه در زد وبندهايِ سياسيِ شان " پيروزي " هائي بدست آوردند
" تندرو " ها مانرا درميدانِ ژاله – ميدانِ شهدا - تنها گذاشتند :
- زد وبند هايِ سياسي ِ شان با اين " تندرو " ها به خطر افتاده بود .

15 خردادِ 42
با نامِ پانزده هزار شهيد در تاريخ ثبت شد
- آنسان كه 28 مردادِ 32 -
و پيشتر از آن انقلابِ مشروطه با هزاران شهيد *3 .

بعد از هر شكست
هزاران شهيد
بعد از هر شكست
سئوالي تازه :
" به جستجويِ كدامين راه بايد رفت ؟ "
بعد از هر شكست
سازماندهي ها
دست به تشكيلات زدنها
جنبش را در راستاي اش انداختن ها
و هرگاه كه جنبش در راستاي خود افتاد و جايِ پايِ خود را محكم ميكرد
رژيم به " مخالفين " امكانِ حرف زدن ميداد
امكانِ بيرون دادنِ روزنامه هايِ " نيمه مخفي "
امكانِ " مخالفت كردن "
و جنبش يكبارِ ديگر بدامِ " مخالفين " مي افتد
يكبارِ ديگر از آنها پيروي مي كند
رژيم دست به شناسائي ها ميزند
" تندرو " هارا مي شناسد
" تندرو " ها را حذف ميكند
و " مخالفين " كه نقشِ خودرا بازي كرده اند
منتظر مي مانند تا يكبارِ ديگر رژيم را از خطر نجات دهند
تا آمريكا را از خود نرنجانند
تا كمونيست *4 ميدان پيدا نكنند
تا توده ها " تند رو " نشوند
تا اركانِ رژيم به لرزه نيفتد
وتا حگومت به دستِ توده ها نيفتد .

فروغ دهکردی [ محمد ايل بيگی ] - 3 آبانِ 57

1- اطلاعات ِ 17 ديماهِ 1356 مقاله اي چاپ كرد از فردي با نام ِ مستعار ِ احمدِ رشيديِ مطلق با عنوانِ ايران و استعمارِ سرخ و سياه . بر سرزبان ها بود وهست ( عليرغمِ تكذيبِ همايون ) كه داريوشِ همايون نويسندهُ آن بود . من هرگز ، تا به امروز ، اين مقاله را نخوانده ام . گويا توهين هائي به خميني شده بود – كدام ؟ بهرحال ، شيفته گان امام هرگز اين مقاله را منتشر نكردند . " دفترِ ادبيات ِ انقلابِ اسلامي " ( كه بي شك در رابطه با دستگاهايِ اطلاعاتي ست ) ، سه جلد كتابِ قطور با نامِ ِ " روز شمارِ انقلاب ِ اسلامي " ( در سالهاي ِ 76 ، 77 و 78 ) بيرون داده است كه در آنها روزشمارانه مطالبِ نشرياتِ ايراني و خارجي را نقل مي كند . در جلدِ دوم ، ص 431 اشاره اي به اين مقاله دارد ، اما به جزء چند سطر ، اصلِ توهين هارا نمي آورد – چرا ؟
2- اگر به خواهم روراست باشم بايد بگويم كه در آنزمان – شايد - ، غرضم " مرگِ فيزيكي " بود ، اما امروز به اينچنان مرگ هايِ فيزيكي نه تنها اعتقاد ندارم كه بالكل با اعدام مخالفم – انسانها تحول پذيرند !
3- آه كه چه بدم مي آيد امروز از اين واژهُ شهدا . نميدانم چه مي شود به جايش گذاشت : جانباز ؟ جانباخته ؟ خود ايثارگر ؟ هيچكدام بروفقِ ذائقه ام نيستند . پس چه ؟
4- برايِ من نه تنها امروز – كه از قديم ونديم - ، كمونيسم يعني روابطِ اجتمامي اي ( حكومت ؟ ) كه نان و آزادي را حقِ مسلمِ همه گان مي داند و در راهِ رسيدن به آن تلاش مي كند . ساده گوئی ست ، میدانم . تئوريسين نيستم .





شود آيا تكرار نكنيم اشتباهِ سالِ 56 ؟

( بخشِ دوم )

برچيده هائي از كتابِ : فدائيانِ اسلام نوشتهُ : و . رازی ( فريدون ايل بيگی )

فدائيانِ اسلام ، امروز ديگر آن مفهومِ محدودِ سالهايِ بيست را ندارد كه توسط چهار تروريستِ قشري پايه گذاري شد . فدائيانِ اسلام ، امروز يك جريانِ وسيعِ فكري است با زير بنايِ مشروعه طلبي و ولايتِ فقيه كه مبتكرِ و بنيانگذار اصليِ آن شيخ قضل الله نوري ، " پيشوايِ كبيرِ " آن آيت الله كاشاني  ، قهرمانِ آن نوابِ صفوي ، خطيبِ آن حجت الاسلام فلسفي ، بازويِ مسلحِ آن سپاه پاسداران ، حاكمِ شرعِ آن حجت الاسلام خلخالي و رهبر آن آيت الله خميني است .
( و.رازي : فدائيانِ اسلام و... تكثير از : هوادارانِ سازمانِ وحدتِ كمونيستي در اروپا ، فوريهء 1982 ، ص10 . در اين كتاب ، علاوه بر اين سلسله مقالات ، چاپ شده در شماره هاي 62- 64 ؛ 66- 72 رهائي ( چاپ ايران ) ، بهمنِ 59 - ارديبهشتِ 60 / دو مقالهء ديگر هم آمده است : " سيرِ مشروعه طلبي در ايران " ار فريدون است ، اما " تحرير الوسيله " از او نيست . جالب است كه بگويم : اين مقاله با امضايِ " و. رازي "چاپ شد ، اما نميدانم از چه طريق ، آقاي يان ريشار(مسئولِ موسسهُ مطالعات ِ ايراني در دانشگاهِ پاريس 3 ، دانست كه و.رازي و د.بهروزي يك فرد است و در مقاله اش در بارهُ فدائيانِ اسلام ( كه به كرات از اين نوشتهُ او استفاده كرده است ) ، نويسندهُ مقاله را در همه جا د. بهروزي مي آورد ! نگاه كنيد به مقالهُ :
Yann Richard : L’organisation des fedâ’iyân-e eslâm , mouvement intégriste musulman en Iran (1945 – 1956 ) .
در كتاب :
Radicalismes islamiques ( Tome I ) , Editions L' Harmattan , 1985 , PP23–82 .
 آيت الله كاشاني از فدائيانِ اسلام به عنوانِ عمالِ بي ارادهء خود استفاده ميكرد و نواب صفوي و دوستانِ او از نفوذِ و قدرتِ فوق العادهء كاشاني سود ميجستند زيرا بخوبي ميدانستند كه بدونِ حمايتِ كاشاني حتي يكروز هم دوام نخواهند آورد . با اينكه فدائيانِ اسلام همواره از كاشاني بعنوانِ " رهبر كبير " خود ياد ميكنند ، روابطِ آنها ، برخلافِ ادعايِ فدائيانِ اسلام ، همواره چندان حسنه نبود . آيت الله كاشاني هرجا كه منافعِ خاصِ او ايجاب ميكرد ، به توقعاتِ فوقِ ارتجاعيِ فدائيان اسلام ( مثلا در زمينهء " بيرون ريختنِ زنان از ادارات ) ، مهار ميزد . كاشاني قشريت و تحجر فكري شيخ فضل الله ها ، نواب صفوي ها و رهبرانِ كنونيِ جمهوريِ اسلامي را نداشت واز نوعي بينشِ سياسيِ بورژوائي برخوردار بود .
( ص 128 )
اگر پيوندِ آيت الله خميني با فدائيانِ اسلام در طيِ چهل سالِ اخير محتاج به تحقيقِ وسيع تر و فاكتهايِ بيشتري است ( و ما در اينجا با طرحِ مساله و بدست دادنِ سر نخ ها از محققان و مورخان برايِ اثباتِ آن ياري مي طلبيم ) ، رابطهء تنگاتنگِ فدائيانِ اسلام با آيت الله كاشاني ، لااقل از سالِ 1325 به اين طرف ، از موضوعاتِ كاملا شناخته و اثبات شده است
( ص 14
هر چند كه برداشتهايِ خودرا در وجودِ پيوند بينِ آيت الله خميني/ فدائيانِ اسلام/ قتلِ كسروي [ داريم ، اما ] ، هنوز [ اين برداشتها را ] برايِ اثباتِ اين پيوند و رابطهء مستقيم [ ... بينِ آنها را ] كافي نميدانيم [... و ] اين امر محتاج به تحقيقِ بيشتر و دسترسي به شواهد و اسنادِ جديدتري است . با اينهمه ، در خوشبينانه ترين حالات [...] لاقل در وجودِ رابطهء غيرِ مستقيم بينِ آيت الله خميني / فدائيانِ اسلام / قتلِ كسروي ، ترديد نمي توان داشت
( ص 17 )
افرادي نظيرِ آيت الله خميني [...] مي كوشيدند با نوشتنِ كتابهائي مانند " كشف الاسرار " نه تنها " برادرانِ ايماني " را تحريك كنند كه " قلمهايِ خونين و مسموم " و " ننگينِ " كسرويهايِ " خبيث " را بشكنند بلكه از " ملتِ غيورِ قرآن "مصرانه بخواهند كه" تخمِ اين ناپاكانِ بي آبرو " ، " كودن " ، " فتنه انگيز " ، " ماجراجو " ، " طرار ياوه سرا " ، " عقل و خرد باخته و افسار گسيخته " ، " هرزه گو " ، " مردِ افيونيِ آميغ و آخشيج تراش " ، " آشوب طلب " ، " بيخردِ خالي از دانش و خيانتكارِ بي ارزش " ... را " از رويِ زمين " براندازند .*
( ص 18 )

*داخلِ گيومه ها همه به نقل از " كشف الاسرار " اند .

و امروز ، در رژيم جمهوري اسلامي ، كه آرزوهايِ چهل و چند سالهء آيت الله خميني و آرزوهايِ سي و چند سالهء فدائيانِ اسلام و سايرِ مرتجعين تحقق يافته است ، " پاكسازيِ " زمين از وجودِ " جرثومه هايِ فساد كه موجبِ تشتتِ وحدتِ اسلامي و اخوتِ قرآني " و " آتش ِ فتنه گريو تفرقِ كلمه " اند ، با ابعادِ پيوسته در حالِ گسترش ، ادامه دارد . چراكه جامعهء ايده آل جمهمور يِ اسلامي يعني جامعهء گورستاني ( كه شاه در ايجادِ آن آنهمه للاش كرد و ناكام ماند ) ، عليرغم تمامِ جناياتِ و وحشيگريهايِ پاسدارانِ ارتجاع و محلل هايِ سرمايه داري ، هنوز تحقق نيافته است . چرا كه مبارزهء مرگ و زندگي بينِ كار و سرمايه ، بينِ جهل و آگاهي ، بينِ اسارت و رهائي ، هنوز خاتمه نيافته است .[...] رژيمِ جمهوريِ اسلامي ، برايِ استحكامِ پايه هايِ متزلزلِ حكومتِ جابرانه اش همچنان خون ميطلبد .
( صص 26-27 )
اين چه معمائيست كه از صد سالِ پيش تاكنون ، هرگاه كه توده ها بخاطرِ آزاديهايِ دموكراتيك و مبارزه با امپرياليسم ( امپرياليسمِ انگليس - امپرياليسمِ روسيهء تزاري- امپرياليسمِ آمريكا ) بپا خاستند ، بلافاصله پس از مدتي ، ميرزا حسن آشتياني ، شيخ فضل الله نوري ، آيت الله كاشاني و آيت الله خميني را در مقابلِ خود يافتند . عليرغمِ تمامِ هوچيگريها بالاخره بايد باين سئوال مشخص پاسخ داده شود : چه رابطه اي در اين تقابل مداومِ روحانيت با خواستهايِ دموكراتيك و ضدِ امپرياليستيِ توده ها وجود دارد ؟
( صص 28-29 )
در رژيمِ جمهوريِ اسلامي ، حاكمانِ جديد و پا منبريهايِ آنها بارها برويِ اين نكته انگشت گذاشته و بدرستي گفته اند كه اكثرِ رهبرانِ جبههء ملي و دكتر مصدق ، خواهانِ سرنگونيِ رژيمِ شاه نبودند بلكه ميخواستند كه شاه سلطنت كند ونه حگومت . البته آنها با بيانِ اين نكته ، فقط نيمي از حقيقت را ميگويند و نيم ديگر آنرا ، كه در لايِ عبا ويا در جيبِ قبا پنهان ميكنند اينست كه در آن ايام ، كلِ روحانيت ، هم با سلطنت كردن شاه موافق بودند و هم با حكومت كردنِ او . مهمتر از آن اينكه : نه تنها روحانيت در مجموع بلكه حتي يك روحاني ( بويژه از ميانِ حاكمانِ جديد و طرفدارانِ بظاهر گوناگونِ آنها ، كه امروز مدعي هستند همواره دشمنِ رژيمِ سلطنتي و " ضدِ طاغوت " بوده اند ) را نميتوانيد بما نشان دهند كه در آن ايام با رژيم سلطنتي مخالفت كرده باشند [...] بلكه برعكس : پس از شكستِ كودتايِ 25 مرداد و فرار شاه ، روحانيت در مجموع ( البته حاكمانِ جديد و طرفدارانِ آنها جزء شان بودند ) عقيده داشتند كه برايِ نجاتِ اسلام ، شاه بايد به ايران برگردد و گرنه " دين و مملكت هردو از دست خواهد رفت .
( صص 31-32 )
دكتر مصدق هيچگاه كمترين قولي به فدائيان اسلام نداد . بچه آخوندي مانند نواب صفوي ( كه امروز بعنوانِ يك قهرمانِ بزرگ معروفي ميشود ) ، حقير تر از آن بود كه يك شخصيتِ بين المللي نظيرِ دكتر مصدق باو توجه داشته باشد تا چه رسد كه قولِ استقرارِ حكومتِ اسلامي را به او بدهد .
( ص 37 )
گفته ايم و لازمست هربار بگونه اي تكرار كنيم كه قيامِ مسلحانهء بهمن ماهِ توده ها و سرنگونيِ رژيمِ جنايتكارِ پهلوي ، اگر به فاجعه اي بنامِ رژيمِ جمهوريِ اسلامي منتهي نميشد و اين فاجعه [...] آثارِ ويرانگرانهء خود را وجب به وجب از خاكِ اين سرزمين برجا نميگذاشت ، بحث در بارهء فدائيانِ اسلام موردي پيدا نميكرد زيرا كه در بررسيِ تاريخِ سي سالهء اخيرِ ايران ( تاريخ بمفهومِ واقعيِ آن و نه به روايتِ جمهوريِ اسلامي ) ، نقشِ فدائيانِ اسلام آنچنان ناچيز است كه در شرايطِ عادي ، اشاراتي كوتاه ( در زمينهء نقشِ غالبا خائنانهء انها ) ، بسنده بود .
( ص 38 )
آيت الله كاشاني [...] نميتوانست فقط يك رهبرِ مذهبي باشد و بنا به اصطلاحِ معروفِ جمهوريِ اسلامي ، يك رهبرِ مذهبي - سياسي بود . و به تعبيرِ درست تر ( بقولِ حافظ " از بدِ حادثه " ) بصورتِ رهبر سياسي - مذهبي در امده بود .
( ص43 )

از منتخب ِ اشعار ِ « آخرین همسفر » ، تهران ، 1344


به تو که از من هیچ ساخته ای

به : همهء آنانی که در افسون ِ تو مسخ شده اند ...

شاخه را بادی نجنباند .
کوچه را پائی نلرزاند .
خفته را دستی نخیزاند .

رهروان در خواب و بیداری .
خستگان ، در بند ِ بیزاری .
گزمه و عابر ، براه اندر
اینک تنها ، آنک تنهاتر .
خنده ها و گریه ها ، توام .
کینه ها و مهرها ، درهم .
دوستی و دشمنی ، همرنگ .
مهربانی و ریا ، نیرنگ .
طعنه ها غم ، دلنوازی غم .
جشن ها ماتم ، عزا ماتم .
بادها بر کینه پیوسته .
کینه ها از بندها خسته .
خستگان برخویش دل بسته .
یادبود و یاد .
میوه ای بس تلخ داد :

1

من ، من بودم ؛
تو ، تو ؛
من و تو ، نه ما .
من غمین و تو شاد .
تو زندهء دم .
من اسیر ِ خاطره ، یاد .
بی تو خنده به لب اگر که نبود ،
بی تو نور ِ شادی به دیده اگر که نمی نشست ،
بی تو غنچه های ِ آرزو به دل اگر که نمی شکفت ،
بی تو شاخه های ِ غم به سینه اگر که نمی فسرد ،
بی تو حال پوچ
گذشته و آینده دور بود ،
بی تو کوچه های ِ گزمه اگر بی عبور بود ،
بی تو ...
بی تو هیچ و هیچ هم اگر که نبود ،
شعر بود و سکوت که بود .

2

من شدم تو ؛
تو ، من ؛
من و تو ، ما .
باز من غمین و تو شاد ،
من ، زندهء دم ،
بی فروغ ِ خاطره ، یاد .
شاخه های ِ دوستی که اگر
ریشه های ِ مهر و عاطفه داشت :
با تو خشکید ، سنگ ، سنگین شد .
کینه کز دل گذشت و در خون ماند
با تو آمیخت ، رفت ، بازآمد :
دوستی های ِ رنگ ، رنگین شد .
شوق مرد و غرور پرپر گشت .
کینه خشکید و زخم مرهم شد .
گریه دیگر نبود و هیچ نبود .
شاخه های ِ سرود می فرسود .
خنده ها ، ناله های ِ ماتم بود .
گنگ ، نا آشنا و درهم بود .
کوچهء گزمه ها ، عبور نداشت .
هرچه غیر از تو بود ، نور نداشت .

3

من زتو خسته ، تو زمن خسته
میروم خسته ، لب فرو بسته .
میروم ، می برم نگاه ِ ترا
خشم ِ تو ، درد ِ تو ، گناه ِ ترا .
میروم ، می برم سرود ِ ترا
مهر ِ تو ، قهر ِ تو ، درود ِ ترا .
می گریزم زلرزه های ِ لبی
که دهد مژدهء ورود ِ ترا .
من تو بودم ، تو من ، من و تو ، ما .
من نه تو ، تو نه من ، دو تن تنها .

تهران 8 - 7 - 40


مرگ در بستر

به : بیژن یزدانی

کوه خاکستر .
مرگ در بستر .
در سکوت ِ مردهء یکشب که خاموشی ست فرجامش
با تو خواهم گفت :
رازی را .
مهر در قلب ِ تو خواهد خفت .
خشم در خون ِ تو خواهد رست .
اشک در چشم ِ تو خواهد سوخت .
شیون و زاری به نفرین بال خواهد داد .

کوه خاکستر .
مرگ در بستر .
برلب ِ من شرم خواهد سوخت .
در دل ِ من راز خواهد مرد .
در تن ِ من باغ ِ تسکین سبزه خواهد داد .
در رگ ِ من خون ِ دیرین خانه خواهد کرد .
من تهی از اشک و مهر خواهم شد .

کوه خاکستر .
مرگ در بستر .
مرغ ِ یادت با پر و پرواز
در میان ِ آسمان ِ تیره و شفاف ِ روزان و شبانت بال خواهد زد .
در سکوت و خلوت ِ معراج
آنچه در من بود ،
در تو آنرا باز خواهد یافت .
راز ِ تو با راز ِ من همسایه خواهد بود .
اشک در چشم ِ تو خواهد رست .
خشم در خون ِ تو خواهدخفت .
در تن ِ تو ، کوه ِ شرمی خانه خواهد کرد .
در رگ ِ تو ، خون ِ رنجی گریه خواهد کرد .

باد خاکستر .
خواب در بستر .
در رگ ِ تو ، خون ِ رنجی خانه خواهد کرد .

کوه خاکستر .
مرگ در بستر .
در تن ِ من ، باغ ِ تسکین سبزه خواهد داد .

تهران 21 - 9 - 40